Yaygın eğitimin başlıca türlerinden biri halk eğitimidir. Halk eğitimi kavramı genellikle birden fazla yan kavramla birlikte kullanılır. Bunlar yetişkin eğitimi, toplum eğitimi ya da yaşam boyu eğitim gibi kavramlardır. Bu kavramlar arasında bazı farklar olsa da sıklıkla birbirinin yerine kullanılabilirler. Bunun sebebi hepsinde öncelikli hedefin yetişkin grupların olmasıdır. Halk eğitimi, içindeki halk kavramı yoluyla toplumun geniş kesimlerine açık olmayı vurgulamaktadır. Halk eğitimleri, halkın kültürel, sosyal ve ekonomik düzeyini yükseltmek amacıyla tasarlanmaktadır. Oldukça benzer bir karaktere sahip olan yetişkin eğitimi kavramı ise hedef kitlesinin bir toplumda yetişkin kabul edilen kişileri seçmesine göre tercih edilmektedir. Yaşam boyu eğitim kavramı ise diğerlerinden farklı olarak öğrenmenin sürekliliğine vurgu yapan bir felsefeyi öne çıkarmaktadır. Profesyonel hayatta başarılı olmak için bireylerin kendini güncellemesine, gerekirse ikinci kariyer için yeniden eğitime dönebilmesine vurgu yapar.
Osmanlı Devleti'nde halk eğitimi çalışmaları örgün eğitimden daha kapsamlı bir faaliyet alanı olmuştur. Modern dönem öncesinde Osmanlı'da eğitimin amacı daha çok dinî, entelektüel ve ahlakî gelişimdir. Camiler, tekke ve dergâhlar, kütüphaneler, kıraathaneler, köy odaları, ahîlik teşkilatı, loncalar ve askeriye halk eğitimine katkıda bulunan başlıca kurumlardır. Bu kurumlar, halkın okuryazarlığını arttırmak ve dinî bilgilerini pekiştirmek için önemli bir rol oynuyordu ve faaliyetleri toplumsal kültürün oldukça merkezî bir öğesi durumundaydı. Modern kitlesel eğitim yaygınlaşmadan evvel bu mekânlar Osmanlı toplumunun doğal etkileşim alanları ve irfanî gelişimi sağlayan yerlerdi. Bir kısım medreseler de her yaştan öğrenciyi kabul etmesi, öğrencilerin tercihlerine göre dersler okuyabilmesi, öğrencilerinin kendi istedikleri hızda ilerlemesine imkân vermesi gibi sebeplerle yaygın eğitim kapsamında değerlendirilebilmektedir. Ancak medrese öğrencilerinin büyük ölçüde bekâr gençler olduğu ve eğitim içeriklerinin de genel eğitime dönük olduğu düşünüldüğünde medreseleri kendi zamanının örgün kurumları olarak görmek daha sağlıklı olacaktır.
Tanzimat sonrası dönemde artan kentleşme, siyasal ve toplumsal değişim talepleri halk eğitimi yapmak üzere çeşitli cemiyetlerin de (dernekler) doğmasını sağladı. Dönemin aydınları ve ilim adamları da bu halk eğitimi hareketlerine katkı sağladılar. Ahmed Cevdet Paşa, Ziya Paşa, Selim Sâbit Efendi, Mehmed Tâhir Münif Paşa, Ali Suâvi ve Ebüzziyâ Mehmed Tevfik gibi fikir adamları bunlara örnek olarak verilebilir. Mesela bu kişilerden Sâbit Efendi, yurt dışında edinmiş olduğu bilgileri halk ile paylaşabilmek adına Süleymaniye'de bir taş mektepte ders vermeye başlamıştır. II. Meşrutiyet sonrasında toplumu belirli değerler etrafında bilinçlendirmek, çeşitli neşriyat faaliyetleri gerçekleştirmek üzere açılan cemiyetler de Osmanlı son dönemi halk eğitimi faaliyetlerinde önemli bir yer tutar.
Cumhuriyet Türkiyesi'nde halk eğitimi öncelikle harf devriminden sonra yeni alfabenin öğretilmesi amacıyla gelişmeye başlamıştır. Bu konuda resmî çalışmaların ilk olarak 1926 yılında açılmış olan "Halk Terbiyesi Şubesi" adıyla başladığı görülmektedir. Bu kurum İlköğretim Genel Müdürlüğü'nde Talim ve Terbiye Dairesi'ne bağlı olarak kuruldu. 1927 yılına gelindiğinde ise "halk derslikleri" oluşturuldu. Halk derslikleri, birtakım sebeplerle hiç okuyamamış ya da istediği eğitim düzeyine erişememiş kişilere, Cumhuriyet vatandaşının bilmesi gereken temel yurttaşlık bilgilerini vererek ulusal bilinç ve kültürü güçlendirmek görevini yerine getirmekteydi. 1928 yılında yeni harflerin kabul edilmesiyle Atatürk önderliğinde "millet mektepleri" açıldı. Millet mektepleri ile amaçlanan; kentlerde on altı-kırk beş, köylerde ise on iki-kırk beş yaş aralığındaki herkesin okuma yazma belgesi almasıdır ve zorunlu kılınmıştır. Okuma yazma kursları okullarda düzenlenmiş, okulu olmayan bölgelere ise millet mektepleri gezici olarak ulaştırılmıştır (bk. Millet Mektepleri).
1930 yılına gelindiğinde halkın öğrendiklerini unutmamaları ve okuma alışkanlığı kazanarak bu durumu zevkle devam ettirebilmeleri adına "halk okuma odaları" kuruldu. 1932 yılında halkevleri ve halkodaları okuma yazma çalışmalarının yanında aynı zamanda Türk milliyetçiliğini yayma politikasını da üstlendi. 1936 yılında "köy eğitmen kursları", 1942 yılında ise Hasan Âli Yücel önderliğinde "Köy enstitüleri" teşkil edildi. Bu kurumlarda köylerde görev yapmakta olan öğretmen ve eğitmenlere okuldaki görevlerinin yanı sıra halkı eğiterek yetiştirmek görevi de verilmişti. İnsan doğal olarak bir eğitimcidir, eğitim her alanda gerçekleşir. Bundan dolayı da hem öğrenci hem de öğretici olan insan yaşam boyu eğitim içerisinde var olmalıdır. Köy enstitülerinin kurulmasından 1953 yılına gelene kadar halk eğitimi programlarına gerekli önemin verilmediği görülmektedir. 1953 yılına gelindiğinde ise Millî Eğitim Bakanlığı tarafından okuma yazma, basit yurttaşlık bilgisi ve aritmetik gibi konuların öğretilmesinin amaçlandığı "halk sınıfları" açılmıştır.
1960 yılına gelindiğinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı Halk Eğitimi Genel Müdürlüğü kurulmuş, halk eğitimi etkinlikleri düzenli bir hal almaya başlamıştır. Daha sonra müdürlük 1964 yılında Köy İşleri Bakanlığı'na bağlanmıştır. 1967 yılında tekrar Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlanmış ve burada da "kültür müsteşarlığı" çatısı altında yer almıştır. Bir süre hangi bakanlığa bağlı olacağı konusu netlik kazanamamış olsa da 1983 yılına gelindiğinde Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü adını almıştır. Son olarak Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü adıyla faaliyetlerine devam etmektedir. Günümüzde halk eğitim merkezleri ülkenin dört bir tarafına yayılmış durumdadır ve toplamda 995 adet halk eğitim merkezi bulunmaktadır (bk. Millî Eğitim Bakanlığı).
Halk eğitimine katılan kişilerin ihtiyaçlarının farklı olmasından dolayı halk eğitim merkezlerindeki program türleri geçmişe oranla artış göstermiştir. Güncelliğini yitirmiş olan kurs programları kaldırılarak yerine Talim ve Terbiye Kurulu tarafından uluslararası geçerliliğe sahip kurs programları getirilmiştir. Bu programlar yürürlüğe girdikçe her geçen gün halk eğitim merkezlerine olan talep de artmaktadır. Açık öğretim okullarına olan ilgi de giderek artmıştır. Halk eğitim merkezlerinde bulunan program türleri şunlardır:
Temel Eğitim: Bu program türü sadece basit düzeyde okuma yazma eğitimi vermenin dışında, örgün eğitime devam edememiş olanların yeterli eğitim düzeyine ulaşmasını da hedeflemektedir. Bireylerin basit düzeyde fen, aritmetik, okuma ve yazma, meslek bilgisi ve yurttaşlık becerisi gibi yetenekleri geliştirmesine olanak sağlar (bk. Temel Eğitim).
Meslekî ve Teknik Eğitim: Bu programda kişilere meslekî ve teknik beceri kazandırılması hedeflenmektedir (bk. Meslekî ve Teknik Eğitim).
Akademik Halk Eğitimi: Bu program türü örgün eğitim döneminde örgün eğitim alamamış kişilere herhangi bir eğitim seviyesinde diploma kazandırmak amacıyla yapılmaktadır. İlkokul, ortaokul ya da liseyi açıktan okuyan kişilere sınavları ile paralel dersler vererek diplomalarını almaya imkân sağlar.
Toplum Eğitimi: Bu programla amaçlanan toplumsal anlamda bireylerin bir bütün halinde yaşamaları devletle iş birliği içerisinde olmaları, farklılıklara saygı göstererek sorunlarını çözerken birbirlerine yardımcı olmalarıdır. Bu eğitimle yerel toplulukların kendi imkân, kaynak ve iş güçlerini devletinkiyle birleştirerek kalkınmaları hedeflenmektedir.
Bütün bu programların yanında genel kültüre, demokrasi ve yurttaşlık bilgisi edindirmeye, ev yönetimi ve sosyal hizmetlere yönelik çeşitli halk eğitim programları bulunmaktadır. Bu programlar kendi içlerinde de halk eğitim merkezinin bulunduğu bölgenin ihtiyacına yönelik olarak farklı dallara ayrılmaktadır.
2019-2020 eğitim öğretim yılına gelene kadar Eğitim fakültelerinde "Halk Öğretmenliği" ve "Halk Eğitimi" adıyla bölümler bulunmaktaydı. Fakat 2020-2021 eğitim öğretim yılına gelindiğinde bu bölümlerin hepsi "Sınıf Öğretmenliği" adı altında birleştirilmiştir. Ancak yetişkin eğitimi alanında lisansüstü eğitim veren yükseköğretim kurumları bulunmaktadır (bk. Yetişkin Eğitimi). Ülkemizde halk eğitimi için öğretmen yetiştiren özel kurumlar yoktur. Öğretmen yetiştirme görevi Eğitim fakülteleri ya da meslekî eğitim kurumları tarafından yürütülmektedir. Bu kurumlardan lisans diploması ya da uzmanlık diploması sahibi olunur. Bu kişiler eğer isterlerse bu diploma ile halk eğitim merkezlerinde çalışabilirler. Bu kişilerin hangi standartlara sahip olması gerektiğinin belirleyicisi Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu'dur. Bu iki kurum dışında hiçbir kurum belge vermeye yetkili değildir. Bu kişiler halk eğitim merkezleri kurum müdürleri tarafından ihtiyaç olması halinde açılan kurslarda görevlendirilir. Gerektiğinde birden fazla kurs merkezinde de çalışabilir. Kurs görevi verilmediği zamanlarda görev yaptığı çevrede kurum müdürlüğünün uygun göreceği pozisyonlarda görevini sürdürür. Eğer asıl alanlarında açılmış bir kurs yoksa yakın alanlarda görevlendirmeleri de yapılabilir.
Millî Eğitim Bakanlığı tarafından sunulan halk eğitimi faaliyetlerinin dışında başka kurumlarca verilen eğitimler de mevcuttur. Türkiye'de güncel ve başlıca yetişkin eğitimi/yaygın eğitim faaliyetleri şunlardır:
Diyanet İşleri Başkanlığı Eğitimleri: Diyanet İşleri Başkanlığı camiler ve Kur'an kursları yoluyla oldukça geniş kitlelere yönelik eğitimler yapmaktadır. Bu eğitimlerde Kur'an-ı Kerim okuma, dinî bilgiler ve ahlak konularına yer verilmektedir. Toplumda din eğitimi ve farkındalığın arttırılması amacıyla yetişkinlere de yönelik çeşitli eğitim faaliyetleri yürütmektedir (bk. Diyanet İşleri Başkanlığı).
Sivil Toplum Kuruluşlarında Yetişkin Eğitimi: Tek parti döneminde dinî eğitime ve cemiyetleşmeye yönelik sınırlayıcı ortamın değişmesiyle 1950'li yıllardan itibaren özellikle çevreler tarafından çok sayıda vakıf ve dernek kurulmaya başlandı. Bu kurumların büyük bölümü de dinî, millî, manevi ve kültürel eğitimler yapmayı ana faaliyet alanlarından biri olarak belirledi. O yıllardan bugüne vakıf ve dernekler yetişkinlere yönelik oldukça zengin ve çeşitli yaygın eğitim faaliyetleri sunmaya devam etmektedir. Sivil toplum kuruluşları (STK), ayrıca yetişkin eğitimi faaliyetleri kapsamında bilinçlendirme ve savunuculuk amacıyla da çok çeşitli eğitimler düzenlemektedir (bk. Sivil Toplum).
Yerel Yönetim Destekli Yetişkin Eğitimleri: Yerel yönetimler 1990'lı yılların ortalarından itibaren halk eğitim merkezleri iş birliği ve gözetiminde yetişkin eğitimi alanına dahil olmuştur. İstanbul ve Ankara büyükşehir belediyelerinin öncülük ettiği bu eğitimler günümüzde bütün belediyelere yayılmıştır (bk. İSMEK).
İşletmelerde Yetişkin Eğitimi: Kamu ve özel işletmelerde yetişkin eğitimi faaliyetleri, genellikle hizmet içi eğitim olarak adlandırılır ve işletmenin ihtiyaçlarına göre şekillenir. İşletmeler çalışanlarının yetkinliklerini ve verimliliğini arttırmak amacıyla hizmet içi eğitim programları düzenlemektedir. Özellikle teknolojik gelişmelerle birlikte çalışanların iş görevlerindeki değişimlere ayak uydurabilmesi, yeni teknolojileri kullanmayı öğrenmesi için her geçen gün artan bir yetişkin eğitimi faaliyeti gözlenmektedir.
