Diyanet İşleri Başkanlığı'nın yürüttüğü hizmetlere katkı sağlamak amacıyla 1975 yılında kurulan Türkiye Diyanet Vakfı'nın yöneticileri, 1980 yılında yazar Ergun Göze'den gelen bir "yeni islâm ansiklopedisi" hazırlama teklifi üzerine bu görevi kendisine tevdi etmişlerdi. Sadece Türkiye değil bütün İslam dünyası için büyük bir ihtiyaç ve önem arzeden telif bir İslam ansiklopedisi hazırlama çalışması böylece İstanbul Cağaloğlu'nda kiralanan bir büroda başlamış oldu.

Başlangıçta ülkenin ilmî birikimi ve imkânları başta olmak üzere böyle bir işin kadro, süre, hacim ve maliyet gibi boyutları üzerinde değerlendirmelerde bulunmak üzere bu konuda tecrübe sahibi olan ilim adamlarıyla İstanbul'da bir toplantı yapılması kararlaştırıldı. 24 Ocak 1981 tarihinde gerçekleştirilen bu toplantıda, aralarında Millî Eğitim Bakanlığı ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin tercüme ve telif yoluyla hazırladığı İslâm Ansiklopedisi'nde çalışanların da bulunduğu birçok ilim adamı Türkiye'de mevcut ilmî birikimin böyle telif bir ansiklopedinin çıkarılması için yeterli olmadığı yönünde görüş belirtmişlerdi (bk. İslâm Ansiklopedisi [MEB]).

O dönemde Diyanet İşleri başkanı olması sebebiyle aynı zamanda Türkiye Diyanet Vakfı'nın da mütevelli heyeti başkanlığını üstlenen Tayyar Altıkulaç ve mesai arkadaşları bu amaçla Mayıs 1982 tarihinde İstanbul'da bulunan Hayrettin Karaman, Bekir Topaloğlu, M. Saim Yeprem, M. Yaşar Kandemir, İsmail E. Erünsal, İsmail L. Çakan gibi isimlerle tekrar istişarelerde bulunmuşlardı. Bu görüşmelerde de genel olarak ülkedeki ilmî birikimin böyle bir projeyi gerçekleştirmek için yeterli olmadığı, hele bir tek kişi vasıtasıyla yürütülen mevcut projenin başarı şansı bulunmadığı yönünde görüşler dile getirilmiş, ancak vakıf mütevelli heyeti üyeleri "İslâm Ansiklopedisi" projesinin her halükârda sürdürülmesi yönünde irade ortaya koymuşlardı.

Bu arada geçen yaklaşık bir buçuk yıllık süre zarfında Ergun Göze'nin yönetiminde küçük bir ekibin katkılarıyla hazırlanan örnek fasikülün ilim adamlarına inceletilmesi sonucu da ansiklopedinin ancak daha kapsamlı ve kurumsal bir yapılanmaya gitmek suretiyle hazırlanabileceği fikrine varılmıştır. Bunun üzerine Ergun Göze ile görüşülerek kendisiyle yapılan sözleşme feshedilmiştir (1982).

Daha sonra İstanbul'da vakıf yönetiminden genel müdür Kemal Güran, Ahmet Uzunoğlu, Mehmet Kervancı ve Abdülbaki Keskin'in de katıldığı bazı toplantılar daha yapılıp konu enine boyuna görüşülmüş, nihayet ansiklopedinin yeni teşkilatı için Hayrettin Karaman, Bekir Topaloğlu, M. Yaşar Kandemir, İsmail E. Erünsal ve Mehmet İpşirli'nin yer aldığı bir idare meclisi oluşturulmuş ve bu heyet bir dizi ön hazırlık faaliyetine girişmiştir. Hocaların önemli bir kısmının mesai vereceği Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'ne yakın olması sebebiyle Altunizade'de üç katlı bir apartman binası Nisan 1983'te satın alınarak faaliyetlere orada devam edilmiş, zamanla ansiklopedi kadrosu genişleyip bu bina ihtiyaca cevap veremeyince hemen arkasında sırasıyla iki ek bina daha yapılmış, nihayet 1991 yılında bu binaların da arkasında bulunan büyük arsa satın alınmış ve 1994 yılında temeli atılan bugünkü İslam Araştırmaları Merkezi binaları 1997 yılında tamamlanarak hizmete açılmıştır.

Vakıf mütevelli heyeti Ekim 1983 tarihinde, yönetici ataması yapılıncaya kadar "uzman redaktör" olarak tayin edilen Ertuğrul Düzdağ'ı ansiklopedi idaresini tedvirle (genel sekreter) görevlendirmiştir. Bir süre sonra Diyanet İşleri başkan yardımcılarından Ahmet Gürtaş o günkü adıyla Büyük İslâm Ansiklopedisi Genel Müdürlüğü'ne genel müdür olarak atanmış (Şubat 1984), böylece idare meclisiyle birlikte yeni yapılanma ve organizasyon, maddelerin tespiti, siparişi, kütüphane ve dokümantasyon servislerinin oluşması faaliyetleri hız kazanmıştır. Birkaç yıl sonra ansiklopedinin ilk cildinin tamamlanmasına yakın bir zamanda genel müdür Ahmet Gürtaş görevinden ayrılmış (Ağustos 1988), yerine Halis Ayhan atanmıştır (Ağustos 1988-Eylül 1990). Bu arada Diyanet İşleri başkanlığı görevinden emekli olan (Kasım 1986) Tayyar Altıkulaç da önce ansiklopedi çalışmalarına müellif ve redaktör olarak katılmış, ardından idare meclisine girmiş ve başkanlık görevini üstlenmiştir (Eylül 1989-Aralık 1995). 1990 yılında genel müdürlük niteliği değiştirilen kurum idare meclisi ve başkanı marifetiyle yönetilmeye başlanmış ve başkana yardımcı olmak üzere bir genel sekreterlik makamı oluşturularak bu göreve Mehmet Ali Sarı getirilmiştir (Kasım 1990-Şubat 1993).

Ansiklopedi çalışmalarının başladığı günlerde vakıf yönetimi Diyanet İşleri Başkanlığı Başkan Yardımcısı Abdülbaki Keskin'in teklifi ile kabiliyetli öğrencileri doktora çalışmalarını yapmak üzere burslu olarak yurt dışına gönderme kararı almış (Ekim 1983), Kasım 1984 tarihinde yapılan sınavla ilk grup seçilerek bu faaliyet başlatılmıştır. Tayyar Altıkulaç İstanbul'a geldikten sonra da vakfa götürdüğü teklif kabul edilerek İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM) kurulmuştur (Aralık 1988). İslam Araştırmaları Merkezi, Altunizade'deki ansiklopedi binasında Tayyar Altıkulaç, Hayrettin Karaman ve İsmail E. Erünsal'dan oluşan ayrı bir idare heyeti ile hizmete başlamış, daha sonra Ansiklopedi Genel Müdürlüğü kaldırılıp mevcut bina ve teşkilat İslam Araştırmaları Merkezi'ne devredilmiş (Mart 1993), ansiklopedi de bu kurumun bir yayını olarak devam etmiştir (bk. İslam Araştırmaları Merkezi).

Yapılanma: Bağlarbaşı'ndaki binada ansiklopedi çalışması kurumsal bir hüviyete bürününce, personel ve muhasebe gibi idarî bölümler yanında ilmî çalışmaları yürütecek ilim heyetlerinin, kütüphane ve dokümantasyon, madde sipariş ve takip ile yayın müdürlüklerinin kurulmasıyla işe başlanmıştır.

İlim Heyetleri: İlim heyetleri Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi başta olmak üzere İstanbul'daki üniversitelerden yarı zamanlı çalışan hocalardan oluşturulmuş, ihtiyaç üzerine İstanbul dışındaki bazı hocalardan da faydalanılmıştır. Bunun için ilgili üniversiteler ve Yükseköğretim Kurulu'ndan (YÖK) izinler alınmıştır. Her ilim heyetine bir başkan seçilmiş, madde sayısı ve ihtiyaca göre diğer üyeler belirlenmiş, zaman içinde bunların sayılarında değişiklikler olmuştur.

İlk kurulan on yedi ilim heyeti şunlardır (alfabetik): Arap Edebiyatı (AED), Dinler Tarihi (DİT), Fars Edebiyatı (FED), Fıkıh (FKH), Hadis (HDS), Hat (HAT), İlimler Tarihi (İLT), İslam Düşüncesi ve Ahlak (İDA), İslam Tarihi ve Medeniyeti (İTM), İslam Ülkeleri Coğrafyası (COĞ), Kelam ve Mezhepler Tarihi (KLM), Mimari (MİM), Musiki (MUS), Tasavvuf (TSV), Tefsir (TFS), Türk Edebiyatı (TED), Türk Tarihi ve Medeniyeti (TTM). Daha sonra çeşitli tarihlerde görülen lüzum ve yeterli eleman bulunması üzerine Türk Edebiyatı eski (TED) ve yeni (YTE) olmak üzere ikiye ayrılmış, İslam Sanatları başlığı altında mimari içinde yer alan el sanatları ayrılarak Müteferrik İlim Heyeti (MÜT), ayrıca çeşitli ilim dallarının listelerinde yer alan müsteşriklerle ilgili maddeler toplanarak Müsteşrikler İlim Heyeti (MŞR) meydana getirilmiş, böylece ilim heyeti sayısı yirmiye çıkmıştır.

İlim heyeti başkanları, ilim heyetinin diğer üyeleriyle de koordineli olarak çalışarak kendi dallarıyla ilgili madde teklifi veya terki, müellif tespiti, madde siparişleri, hacim ve telif süresi belirlenmesi, gelen maddelerin ön değerlendirmesinin yapılarak alınıp alınmayacağına, redaksiyon gerekip gerekmediğine, redaktör tespitine karar verilmesi, telif ve redaksiyon ücreti ödemesine esas olacak hacim için teklifte bulunulması, redaksiyonu kendisi dışında biri yapmışsa son inceleme ve değerlendirmenin yapılması gibi görevleri yerine getirir, ilim heyeti üyeleri de bu konularda başkanın vereceği işleri yaparlardı.

Bu heyetlerin çalışmalarını koordine etmek üzere İnceleme Kurulu; ilmî işlemleri tamamlanan maddelerin dil, üslup ve şekil bakımından ele alınması için de Teknik Redaksiyon Birimi kurulmuştur.

İnceleme Kurulu: Ansiklopedi maddelerinin tespitinden itibaren teknik redaksiyon safhasına kadar geçirdiği bütün ilmî basamaklardaki çalışmaları planlamak, incelemek ve bu konuda ilim heyetleri ile Teknik Redaksiyon Birimi arasında gerekli koordinasyonu sağlamak üzere İnceleme Kurulu teşkil edilmiştir. Bu kurul, maddelerin ansiklopediye girmesi veya terkedilmesi yönünde ilim heyetlerinden gelen teklifleri inceleyip karara bağlamak, madde yazarlarıyla ilgili tespit ve planlamaları incelemek, birden fazla ilim heyetini ilgilendiren maddelerin planlamasıyla ilgili çalışmaları koordine etmek, ilim heyetlerinden gelen madde sipariş tekliflerini yazar, hacim, süre bakımından inceleyip onaylamak, yazılıp gelen maddeyle ilgili ilim heyetinin yaptığı ilk tetkik sonucunu değerlendirmek, bir maddenin yeniden yazdırılması, imza değişikliği veya ortak imzaya ilişkin ilim heyetlerinden gelen teklifleri değerlendirip karara bağlamak, ilim heyetlerinden çıkan maddelerin doküman kontrolü, iç kontrol, imla, teknik kontrol, bibliyografya, yayın kontrol, son okuma, görüntüleme, dizgi ve baskı gibi daha sonraki basamaklarda görülen işlemlerinin tekemmülünü takip etmek, bu süreçte ortaya çıkacak problemleri değerlendirip çözmek, ilim heyeti üyelerinin telif ve ek telif çalışmalarıyla ilgili ödemeler hakkında görüş bildirmek gibi görevleri yerine getirmiştir.

Teknik Redaksiyon Birimi: İlim heyetlerinin maddeyle ilgili yazım ve redaksiyon işlemleri bittikten sonra madde Teknik Redaksiyon Birimi'ne gönderilir. Bu birim imla, teknik kontrol (âyet ve hadis numaralarının kontrolü, transkripsiyon esaslarının uygulanması), bibliyografya ve iç kontrol (maddeler arası ortak bilgi kontrolü) bölümlerinden oluşur. Bu basamaklardan geçen madde, bütün bu işlemlerin kontrolüyle birlikte dil ve üslup bakımından son okuma için bu birimin başkan ve sorumlusuna  gider, onun işini tamamlayıp "dizilebilir" kaydını koyduğu madde, ilim heyetinden çıktıktan sonra uğradığı duraklarda yapılan müdahalelerin görülmesi ve gerektiğinde düzeltmelerin yapılması için tekrar madde muhtevalarından nihaî anlamda sorumlu olan ilim heyetlerine gönderilir, ilim heyeti başkanının okuyup imzalamasının (sütun öncesi okuma) ardından madde İnceleme Kurulu'na gelir ve bu safhada yapılmış olan müdahaleler de görülüp değerlendirildikten sonra imzalanarak Yayın Müdürlüğü'ne gönderilir.

Kütüphane ve Dokümantasyon Servisi: Daha başlangıçtan itibaren merkezdeki yazım ve redaksiyon faaliyeti için en azından temel müracaat kaynaklarının bulunduğu bir kütüphane teşkili ihtiyaç olarak ortaya çıkmıştır. Bunun üzerine bir taraftan yurt içinde bir taraftan yurt dışındaki yayınevlerinden kitap alımı hızlandırılmış, düzenli şekilde fuarlara gidilmiş, çeşitli ülkelerde irtibat kurulan yayınevlerine siparişler yapılmıştır. Özellikle İstanbul dışındaki üniversite ve fakülte kütüphanelerinin çok zayıf olması sebebiyle bu kütüphanelerin de desteklenmesi kararlaştırılmış, bugüne kadar bu destek imkân ölçüsünde sürdürülmüştür.

Bu arada gerek merkezde yazım ve redaksiyon gerekse dışarıda yazım sırasında müelliflere yardımcı olmak üzere kütüphaneye gelen dergi ve eserlerin muhtevaları madde adları esas alınarak taranıp dokümantasyon klasörleri oluşturulmuş, bunlar sipariş sırasında yazarlara gönderilmiş, ilim heyetlerinden de yazım ve redaksiyon sırasında poşetlere bakılması istenmiş, hatta bunun için madde takip süreci çerçevesinde bir kontrol mekanizması kurulmuştur.

Kütüphane ve Dokümantasyon Servisi'nin teşkili ve geliştirilmesi başından beri İsmail E. Erünsal tarafından yürütülmüş, özellikle kütüphane için gerekli Arapça kitapların temini ilk on beş-yirmi yıl boyunca hemen her yıl Kahire, Beyrut ve Tahran'daki kitap fuarlarına katılmak suretiyle Ahmet Özel tarafından yerine getirilmiş, daha sonra bu iş diğer uzman elemanlara devredilmiştir. Dokümantasyon Servisi ve Arşiv bölümleriyle birlikte giderek gelişen İSAM Kütüphanesi akademik araştırmalar için başvurulan ilk ve en önemli merkez haline gelmiştir.

Maddelerin Tespiti: İslam Ansiklopedisi Genel Müdürlüğü'nün faaliyete geçmesiyle birlikte ansiklopedinin madde listesinin hazırlanması için ilim heyetleri oluşturulmuş ve taranmak üzere yaklaşık 500 kadar kaynak belirlenmiştir. Genel biyografi kitapları gibi bazı kaynakları birden fazla ilim heyeti taradığı için aynı madde için birden fazla fiş tespit edilmiştir. Bu sebeple tarama sırasında madde adı ve kaynak bilgilerinin işlendiği fişler bir araya getirilmiş, kurulan bir heyet (İsmail E. Erünsal, Bekir Topaloğlu, M. Yaşar Kandemir, Mehmet İpşirli, Ahmet Gürtaş, Ahmet Özel, Kasım Kırbıyık) tarafından beş-altı ay boyunca belli gün ve saatlerde toplanmak suretiyle 48.000 civarındaki bu fişler tevhit edilmiş, atıf maddeleri, maddenin hangi ilim heyetine ait olacağı, ortak maddelerin hangi ilim dallarınca yazılacağı veya hangisinin yazıp hangisinin göreceği belirlenmiş, hazırlanan listelere ilişkin ilim heyetlerinin görüşleri ve onayları alınmıştır. Bu listelerde daha sonraki dönemlerde duyulan ihtiyaç üzerine zaman zaman değişiklikler yapılmıştır.

Yazar Tespiti: Bugün olduğu gibi üniversitelerin web siteleri bulunmadığından yurt içinde ve yurt dışında birçok üniversitede İlahiyat ile fen-edebiyat ve sanat başta olmak üzere çeşitli fakülte ve bölümlere mektuplar yazılarak akademik kadro listeleri istenmiş, gelen listelerde yer alan isimlere müellif tespit formları gönderilerek kısa biyografileri ve ilmî çalışmaları hakkında bilgiler istenmiştir. Gelen bilgiler sipariş ve takip servisinde dosyalanıp bir yazar arşivi (veri tabanı) oluşturulmuş, birer örneği ilgili ilim heyetlerine verilmiştir. İlim heyeti başkan ve üyeleri kendi şahsî bilgileri yanında bu bilgilerden de faydalanarak siparişleri yapmışlardır. Yazarlara sipariş yapılırken hazırlanan "Madde Yazım Kılavuzu" ve "Örnek Maddeler" broşürü de gönderilmiştir. Neticede ansiklopediye Türkiye içinden 1646, yurt dışından 282 olmak üzere toplam 1928 ilim adamı madde yazmıştır.

Yazılan Maddelerin Geçtiği Süreç: Dışarıda veya merkezde yazılan bir madde Madde Takip Servisi'ne geldiğinde ön tarafında bir "Değerlendirme Formu", arka tarafına "Takip Formu" eklenerek süreç başlatılır. İlk önce ilgili ilim heyeti başkanına "ilk tetkik" için gönderilir; bu merhalede maddenin muhteva ve üslup bakımından yeterli olup olmadığı, yeterli değilse müellife iadeyle mi yoksa merkezde redaksiyonla mı düzenleneceği, özellikle hacmin belirlenen sınırı çok aşması durumunda müellife ne kadar ödeme yapılacağı kararlaştırılır. Bu durumda bazan belli bir kesinti yapılarak bazan sipariş miktarının ödenip geri kalanın redaksiyon sonrası hacme göre ödenmesi istenebilir. Merkezde redaksiyon yapılacaksa kimin yapacağı belirlenir. Bu işlemler "Değerlendirme Formu" üzerinde yapılır (Bu form üzerinde ayrıca ödemelerle ilgili idarî birimlerin onay bölümleri vardır), daha sonraki süreç ise "Takip Formu" üzerinden devam eder. İlim heyetinin bu ilk değerlendirmeleri İnceleme Kurulu'nun onayından geçirilerek uygulamaya konulur. İlim heyeti başkanı kendisi redaktör değilse redaksiyon sonrasında madde tekrar ilgili başkana "son tetkik" için gönderilir; ilim heyeti başkanı gerekirse bazı müdahalelerde bulunur.

İlim heyetlerinden çıktıktan sonra, lüzum duyulması halinde bazı maddeler gerek ilmî gerekse üslup ve kompozisyon bakımından tekrar gözden geçirilmek üzere o konuda uzman birine havale edilir ve görülen eksiklikler giderilmeye çalışılır.

Daha sonra ilgili uzmanca maddenin doküman kontrolü yapılır; kullanılmayan önemli bir kaynak varsa ilim kurulu tarafından dikkate alınması ve gereğinin yapılması istenir. Bunun ardından bu madde ve ilgili diğer maddeler karşılaştırılarak aralarında çelişkili ve yanlış bilgi bulunmaması için gerekli kontroller yapılır (iç kontrol). Bu merhalede ortaya çıkan problemler İnceleme Kurulu tarafından veya bu kurulun gözetiminde ilgili ilim kurulları tarafından halledilir. Buraya kadar olan süreç son olarak İnceleme Kurulu'nun "Son İlmî Kontrol" tanımıyla onaylandıktan sonra madde Teknik Redaksiyon Birimi'ne teslim edilir ve yukarıda Teknik Redaksiyon ve görevleriyle ilgili başlıkta anılan işlemler tamamlanarak madde Yayın Müdürlüğü'ne teslim edilir. Bu merhalede maddeler sütun haline getirilir, fotoğraf, harita, çizim gibi görüntüler ilgili ilim heyetleriyle ve teknik redaksiyon birimleriyle koordineli şekilde hazırlanıp alt yazıları yazılır ve sayfa düzenlemeleri yapılır. Baskıya gitmeden önce metin tekrar Teknik Redaksiyon birimleri tarafından görülüp imzalanır.

Neşir: 1986 yılında çıkarılan örnek fasikül ile ilgili görüşler de değerlendirilerek ansiklopedinin ilk fasikülü beş yıllık bir hazırlık sürecinin ardından Kasım 1988'de yayımlandı. Altı fasikülden oluşan ciltlerin (560 sayfa) ilki on iki ayda tamamlandı. Bunun ardından çalışmalar hızlandırılarak müteakip iki ciltte bu süre sırasıyla on ve sekiz aya indirildi, IV. ciltten itibaren de her cilt altı ayda yayına hazır hale getirildi. Böylece 1990'a kadar iki cilt çıktı, 1991'den itibaren de yılda iki cilt çıkarılarak yayın sürdürüldü. Ansiklopedi 2013'te kırk dört ciltte tamamlandı. Daha sonra özellikle şahıs maddeleri ağırlıklı olmak üzere ve 974 maddeden oluşan iki ek cilt yayımlandı (2016).

Ansiklopedi önce fasiküller halinde çıkıyor, altı fasikül tamamlandığında cilt kapağı da veriliyordu. Bir süre sonra ciltleme konusunda karşılaşılan sıkıntılar artınca fasikül işine son verildi ve cilt halinde neşre başlandı.

Bu süreçte ilk basım ve dağıtım teşkilatı kurularak Türkiye'de on dört bölgede temsilcilik açıldı, her birine yeterli sayıda il bağlandı. İlk fasikül 200.000 adet basıldı. İlk cilt çıktığında cilt abone sayısı da 60.000'e, IV. ciltte 120.000'e ulaşmıştı. Abonelik sistemi daha sonra yayın süresinin uzayıp gitmesiyle giderek işlevsiz hale geldi. Basılan ciltler Türkiye Diyanet Vakfı ve Diyanet İşleri Başkanlığı yayınevleri ile diğer yayıncılar tarafından satılmaya başlandı.

Otuz üç yılda (1983-2016; 16.200 madde, kırk altı cilt) tamamlanan TDV İslâm Ansiklopedisi ve diğer benzeri ansiklopediler süre ve hacim bakımından  karşılaştırılacak olursa Encyclopaedia of Islam'ın ilk neşrinin otuz sekiz yılda (1901-1939; 6176 madde, beş cilt), ikinci neşrinin kırk sekiz yılda (1954-2002; 10.000 madde, on bir cilt); bunun tercümesi ve önemli bir kısmı da telif yoluyla hazırlanan MEB İslâm Ansiklopedisi'nin kırk yedi yılda (1940-1987; on beş cilt); yine Encyclopaedia of Islam'dan tercüme ve telif yoluyla Hindistan'da hazırlanan Urdu Dâire-i Maârif-i İslâmiyye'nin otuz yılda (1959-1989; yirmi üç cilt) tamamlandığı; İran'da telif olarak hazırlanmakta olan Dâire-i Maârif-i Bozorg-i İslâmî'nin (1984- ; 14.000 madde, 2018'de XXIII. cilt çıktı, "Delâlet" maddesi) ve Dânişnâme-i Cihân-ı İslâm'ın (1984- ; 2018'de XXIV. cilt çıktı, "Sünen" maddesi) kırk yıl geçtiği halde henüz tamamlanmadığı görülmektedir.

Madde Sayıları: Toplam: 16.854 (atıflarla birlikte 21.284) olan madde sayısının, ilim dallarına göre dağılımı şöyledir: Arap Edebiyatı (AED: 854), Dinler Tarihi (DİT: 359), Eski Türk Edebiyatı (TED: 966), Fars Edebiyatı (FED: 326; Urdu Edebiyatı da buna dahildir), Fıkıh (FKH: 1671), Hadis (HDS: 1309), Hat (HAT: 196), İlimler Tarihi  (İLT: 372), İslam Düşüncesi ve Ahlak  (İDA: 631), Mimari (MİM: 1259), Musiki (MUS: 495), Müteferrik (MÜT: 76), İslam Tarihi ve Medeniyeti (İTM: 2447), İslam Ülkeleri (COĞ: 468), Kelam ve Mezhepler Tarihi (KLM: 1046), Müsteşrik (MŞR: 167), Tasavvuf (TSV: 919), Tefsir (TFS: 575), Türk Tarihi ve Medeniyeti (TTM: 2433), Yeni Türk Edebiyatı (YTE: 285). TOPLAM: 16.854 (atıflarla birlikte 21.284).

Bu toplam 16.854 madde, birden fazla kişi veya ilim dalı tarafından yazılan alt başlıklarla birlikte olup net madde sayısı 15.226'dır. İki ek ciltteki madde sayısı ise 974'tür (toplam 16.200).

Kadro: Kurumun tarihçesinden bahsedilirken adı anılan ilk yöneticilerden sonra muhtelif dönemlerde Azmi Özcan (Ocak 1996-Mart 1999), Ş. Tufan Buzpınar (Mart 1999-Ağustos 2001), Şahin Uçar (Eylül 2001-Temmuz 2002), İlyas Üzüm (Temmuz 2002-Ekim 2003), M. Akif Aydın (Kasım 2003-Mayıs 2014), Raşit Küçük (Haziran 2014-Eylül 2022), Murteza Bedir (Ekim 2022-) İSAM başkanı olarak görev yaptılar.

İlim heyetlerinde ve Teknik Redaksiyon Birimi'nde bir kısmı İSAM araştırmacılarından olmak üzere çeşitli üniversitelerinden gelen ve her cildin jeneriğinde adları anılan yüzün üzerinde ilim adamı başkan, müellif ve redaktör olarak görev yapmıştır.

Tamamlanma Sonrası: 2013 yılı sonunda kırk dört cilt olarak tamamlanan TDV İslâm Ansiklopedisi aynı zamanda dijital ortama aktarıldı ve "www.islamansiklopedisi.info" adresi üzerinden ücretsiz internet erişimine açıldı.

Ansiklopedi web sayfasının hem görsellik hem içerik açısından geliştirilerek aşama aşama tam bir elektronik/dijital ansiklopedi haline getirilmesine yönelik olarak 2015 yılı sonunda başlatılan çalışmaların ilk aşaması 2017 yılı sonunda tamamlandı ve TDV İslâm Ansiklopedisi Web Sitesi 2018 yılı başında yeni bir tasarımla yeni adresinde (www.islamansiklopedisi.org.tr) yayına başladı. Ansiklopedi maddeleri ve görsel malzemelerle ilgili tashih ve güncelleme çalışmaları da aynı tarihten bu yana elektronik ansiklopedi ortamında yürütülmektedir. Yapılan bu geliştirmelerle birlikte TDV İslâm Ansiklopedisi Web Sitesi sadece akademik çevrelerde değil internet ortamında güvenilir bilgi arayan genel okuyucunun da en çok rağbet ettiği kaynaklar arasına girmiştir. Sitenin aylık ziyaretçi sayısı 2018 yılından bu yana hızla artarak 2023 yılı itibariyle 6 milyona ulaşmıştır.

2019 yılında ansiklopedi maddelerinin gözden geçirilerek bir kısmının yeniden yazdırılması ve yeni maddelerin ilave edilmesini hedefleyen yeni edisyon çalışmalarıyla İngilizce İslam Ansiklopedisi çalışmaları başlatıldı. Bu amaçla 2019 yılı boyunca hem içerik ve üslup değerlendirmesine yönelik hem ansiklopedi yayıncılığı, dijital yayıncılık alanlarında bir dizi çalıştay düzenlendi. Oluşturulan yeni ilim heyetleri kendi alanlarına dair maddelerin tamamını inceleyerek oluşturulan kriterler çerçevesinde yeniden yazılması gereken maddelerle ansiklopediye eklenmesi gereken yeni maddeleri tespit ettiler. Ayrıca yeni edisyonlara yönelik yeni imla, çeviri-yazı, atıf ve yazım kılavuzları hazırlandı. Ansiklopedinin görsel varlığını geliştirmek amacıyla "İSAM Görsel ve Dijital Arşiv Veri Tabanı" çalışmaları başlatıldı. Aynı tarihlerde İngilizce İslam Ansiklopedisi madde listesini belirlemeye yönelik faaliyetlerin yanı sıra bu ansiklopedide geçecek kavramlarda birlik sağlanması amacıyla başlanan "İngilizce Terimler Sözlüğü" çalışması da tamamlanmak üzeredir.

Dünya çapında tanınmış yerli ve yabancı birçok ilim adamının takdirle kendisinden söz ettiği TDV İslâm Ansiklopedisi'nin bu değerli tecrübesinin kaybolup gitmemesi, dünyaya tanıtılması ve gelecek kuşakların bu tecrübeden faydalanabilmelerini sağlamak amacıyla Ansiklopedi Yayın Kurulu tarafından "TDV İslâm Ansiklopedisi Tarihi Projesi" hazırlandı. Proje kapsamında DİA Sözlü Tarihi, DİA Arşivi, DİA Belgeseli adlarıyla birbiriyle ilişkili üç proje başlatıldı. DİA Sözlü Tarihi Projesi ile ansiklopedi çalışmalarının tarihine dair birinci elden malzeme oluşturmak ve araştırmacıların hizmetine sunmak hedeflendi. Projenin ilk aşamasını oluşturan sözlü tarih görüşmeleriyle ansiklopedinin üretim süreçlerinde yer alan ya da katkı sunan yöneticilerin, ilim insanlarının ve uzmanların bilgi ve tecrübeleri sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alındı. DİA Arşivi Projesi ile bir kısmı TDV Genel Merkezi'nde, çoğunluğu İSAM'ın çeşitli birimlerinde bulunan belgelerin arşivlenmesi çalışmaları yapıldı. Ayrıca sözlü tarih görüşmeleri sırasında görüşmecilerden elde edilen evrak, belge ve fotoğraflar da arşivlendi. Sözlü tarih görüşmelerinin kitap haline dönüştürülmesi çalışmaları devam etmektedir.

Ansiklopedi neşrinin 2013 yılında tamamlanmasının ardından 25 Ocak 2014 tarihinde Haliç Kongre Merkezi'nde "100 Yılın İslam Kültür Hizmeti, Onur ve Hizmet Ödülleri" adıyla ansiklopedinin hazırlanmasında emeği geçenlere dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından plaketler verildi. Ansiklopedi aynı yıl Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne (3 Aralık 2014), 2019 yılında da Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Fuat Sezgin Eser Ödülü'ne layık görüldü.