A

KABAKLI, AHMET(1924-2001)

Edebiyat tarihçisi, eğitimci, gazeteci-yazar.

  • KABAKLI, AHMET
    • İsa KOCAKAPLAN
    • Web Sitesi: Türk Maarif Ansiklopedisi
    • Son Güncellenme Tarihi: 18.12.2022
    • Erişim Tarihi: 26.05.2026
    • Web Adresi: https://turkmaarifansiklopedisi.org.tr/kabakli-ahmet
    • ISBN ve DOI Numarası:
    • Bu metni kaynak göstererek kullanabilirsiniz.
    KABAKLI, AHMET
KABAKLI, AHMET (1924-2001)

Edebiyat tarihçisi, eğitimci, gazeteci-yazar.

  • KABAKLI, AHMET
    • İsa KOCAKAPLAN
    • Web Sitesi: Türk Maarif Ansiklopedisi
    • Son Güncellenme Tarihi: 18.12.2022
    • Erişim Tarihi: 26.05.2026
    • Web Adresi: https://turkmaarifansiklopedisi.org.tr/kabakli-ahmet
    • ISBN ve DOI Numarası:
    • Bu metni kaynak göstererek kullanabilirsiniz.
    KABAKLI, AHMET

Harput'ta doğdu. Babası müezzin Ömer Efendi, annesi Münire Hanım'dır. Babası 1926'da vefat etti. Zorluklarla dolu ve yoksul bir çocukluk dönemi geçirdi. 1930 yılında annesi Münire Hanım yeniden evlendi. Bu evlilikten kardeşleri Mehmet ve Güzide Ülgün doğdu.

1931 yılında Elazığ Numune Mektebi'nde ilkokula başladı. İlkokulu ve ortaokulu bitirdikten sonra 1940 yılında Elazığ Lisesi'ne devam etti. 1944 yılında bu okuldan mezun oldu. Aynı yıl İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu'nun parasız yatılı sınavını kazandı. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nde eğitimine başladı. 1948 yılında mezun olduktan sonra Diyarbakır Lisesi'ne edebiyat öğretmeni olarak atandı. Diyarbakır'da halkevi tarafından yayımlanan Karacadağ dergisinin yönetimini üstlendi. Askerliğini 1950-1951 yıllarında Manisa'da yaptı. Ardından Aydın Ticaret Lisesi edebiyat öğretmenliğine atandı.

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesine 1955 yılında kayıt yaptırdı. Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 1956 yılında eğitim stajı yapması için Paris'e gönderildi. Daha sonra 1958 yılında İstanbul Çapa Eğitim Enstitüsü'ne öğretmen olarak atandı. 1959'da ise Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni tamamladı. 1961'de Tercüman gazetesinde "Gün Işığı" başlıklı köşesinde sürekli olarak yazmaya başladı. 26 Ekim 1961 tarihinde İstanbul Barosu avukatı oldu.

1969 yılında İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu'na öğretim görevlisi olarak atandı. 1974 yılında emekli oldu. Daha sonra İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı'nda edebiyat dersleri verdi. Aynı zamanda kuruluşlarına öncülük ettiği ve yöneticiliklerini yaptığı Türk Edebiyatı dergisi, Türk Edebiyatı Vakfı ve Edebiyat Cemiyeti'nde çalışmalarını sürdürdü. 8 Şubat 2001 tarihinde vefat etti. Cenazesi Fatih Camii'nden kaldırıldı ve Eyüpsultan Mezarlığı Piyerloti tepesinde toprağa verildi.

Ahmet Kabaklı'nın annesi Münire Hanım'dan dinlediği masal, efsane ve menkıbelerin edebiyata yönelmesinde önemli bir yeri vardır. Ortaokuldaki Türkçe öğretmeni Cemile Aytaç, Elazığ Lisesi'nde Fransızca öğretmeni Cemil Meriç, tarih öğretmeni Yahya Pehlivan ve edebiyat öğretmeni Cahit Okurer onun tarih ve edebiyata ilgisinin artmasında etkili oldular.

Edebiyata ilgisinin bilimsel bir nitelik kazanmasını sağlayan isimler ise İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ndeki hocaları Ahmet Caferoğlu, Reşit Rahmeti Arat, Ahmet Hamdi Tanpınar, Mehmet Kaplan ve Ali Nihat Tarlan olmuştur. Nurettin Topçu'nun çıkardığı Hareket dergisinde "Ayın Hercümerci" başlığı ile polemik yazıları yayımladı. 1950'li yıllarda şiir de yazdı. Milliyetçi-muhafazakâr kesim üzerinde 1965 yılından itibaren konferansları ve gazete yazıları ile etkili oldu. Aydınlar ve eğitim çağındaki gençlik üzerinde edebiyat yazıları, edebiyat tarihi, biyografi, deneme ve fikir kitapları ile kalıcı izler bıraktı. 1972 yılının Ocak ayından itibaren Türk Edebiyatı dergisini çıkarmaya başladı. Vefatına kadar yöneticiliğini yaptığı bu dergi yoluyla, birçok kişiye edebiyat dünyasında alan açtı. Birçok yazar, şair, romancı ve hikâyecinin yetişmesine olanak sağladı.

Türk Edebiyatı, Karacadağ, Hisar, Bizim Türkiye, İstanbul, Türk Folklor Araştırmaları, Çağrı, Kubbealtı Akademi Mecmuası, Pınar, Mavera, Kültür ve Sanat, gibi dergilerde yazılar ve şiirler yayımladı.

1986 yılının Kasım-Aralık aylarında Yeni Haber gazetesinde yazdı. Tercüman gazetesine 1 Şubat 1988 tarihinde tekrar döndü. 2 Mart 1991'de bu gazeteden ayrıldı. Türkiye gazetesinde 19 Mart 1991'de yazmaya başladı. Elli beş gönüllü kuruluş ve Aydınlar Ocağı tarafından 14 Aralık 1996'da kendisine "şeyhülmuharrirîn" unvanı verildi. 20.000'i aşan gazete yazılarından son yazısı 19 Kasım 2000'de Türkiye gazetesinde yayımlandı.

Gazetecilik ve eğitimciliğin yanında sivil toplum kuruluşlarıyla da yakından alakadar oldu. Yayıncılık yaptı. Arkadaşlarıyla kurduğu Edebiyat Cemiyeti adına Ocak 1972'den itibaren Türk Edebiyatı dergisini yayımlamaya başladı. Vefatına kadar derginin yöneticiliğini sürdürdü. Kabaklı, Türk edebiyatına ve kültürüne hizmet etmeyi hayatının amacı olarak gördü. Etrafındaki sanat, edebiyat, ilim ve fikir insanları ve bazı politikacılarla 1978 yılı Mayıs ayında Türk Edebiyatı Vakfı'nı kurdu. Bu vakfın yayın organı olarak Türk Edebiyatı dergisini çıkarmayı sürdürdü.

Ahmet Kabaklı, Türkler'in İslamî inanç ile millî karakterlerini çağlar içinde şaşılacak bir terkibe ulaştırdığına inanır, bu tecrübeden alınacak ilhamla şahsiyetli ve güçlü bir Türkiye inşa etmek için bütün imkânların seferber edilmesini savunurdu.

Yahya Kemal-Ziya Gökalp etkisi milliyetçilik anlayışında açıktı. Bu milliyetçiliğin manevi yanını ise Yunus Emre, Mevlânâ ve Mehmet Akif aracılığıyla gelen dinî-tasavvufî zihniyet temsil ediyordu.

Kültür ve medeniyet ayırımında Gökalp'e tâbiydi. Türklüğün yalnızca ırk meselesi değil, aynı zamanda inanç ve kültür meselesi olduğunu savunuyordu.

Üç ciltlik edebiyat tarihi eseri olan 1965-1966 yıllarında yayımlanan ve Türk Edebiyatı adını taşıyan çalışması yaygın bir okuyucu kitlesine ulaştı. Eser ilk basıldığı dönemde, edebiyatımızı destanlar devrinden 1940 senesine kadar değerlendiriyordu. Kabaklı 1991 tarihinde, kitabının IV. cildini yayımladı. Bu cilt 1940-1990 yılları arasında eser veren şairleri ve eserleri kapsıyordu. 1994'te de aynı dönemin roman, hikâye ve diğer nesir yazarlarını ele alan V. cildini çıkardı. "VI. cilt ise (1930'lardan itibaren) deneme, fıkra, inceleme, hatıra ve tenkit gibi nesir türlerini içine alacaktır" şeklinde hazırlığı duyuruldu fakat tamamlanamadı. Kabaklı'nın eğitimcilere yardımcı olan diğer eserleri ise şunlardır: Yunus Emre (1971), Mehmet Âkif, Mevlânâ (1972), Sohbetler I (1987, 2003'te Çağlara Hükmedenler adıyla), Sohbetler II (1987, 2003'te Türkiye'yi Yoğuranlar adıyla), Sultanü'ş-Şuarâ Necip Fazıl (1995), Şair-i Cihan Nedim (1996), İstanbul Güldestesi (2003), Şiir İncelemeleri (2003). Ahmet Kabaklı'nın fikir alanında ortaya koyduğu en mühim eseri olarak iki ciltlik Temellerin Duruşması (1989-2002) görüldü.

Vefatından sonra eserlerinin yayımlanması gazete, dergi ve yayımlanmış yazılarından seçmeler şeklinde sürdürüldü. 2023 yılı itibariyle Kabaklı'nın eserlerinin sayısı elliye ulaştı.

Kaynakça

Ataç, Nurullah. Okuruma Mektuplar. İstanbul 1958.

Ayvazoğlu, Beşir. “Kabaklı, Ahmet”. DİA. 2001, XXIV, 9-10.

Dağ, Mustafa. Ahmet Kabaklı’nın Edebiyat Tarihçiliği. YLT, Gazi Üniversitesi, 2012.

Kocakaplan, İsa. Kabaklı Hoca. İstanbul 2019.

Kutlu, Mustafa. “Kabaklı, Ahmet”. Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. 1982, V, 61-62.

Türk Edebiyatı (Ahmet Kabaklı Özel Sayısı). sy. 329-330 (2001).

Ülgen, Erol. Ahmet Kabaklı Nerde Ne Yazdı?. İstanbul 2004.

a.mlf. “Ahmet Kabaklı Hayatı ve Eserleri”. Türk Edebiyatı (Ahmet Kabaklı Özel Sayısı). sy. 329-330 (2001), s. 10-16.

Kaynak: https://turkmaarifansiklopedisi.org.tr/kabakli-ahmet

Görüş, öneri ve yorumlarınız için tıklayınız.

Bilgi paylaştıkça çoğalır. Okuduğunuz için teşekkür ederiz.

KABAKLI, AHMET (1924-2001)

Edebiyat tarihçisi, eğitimci, gazeteci-yazar.

Önizleme