Çırak, bir meslek alanında mesleğinin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını iş içerisinde öğrenen ve geliştiren kişidir. Çıraklık eğitimi ise amacı kalfalık ve ustalık seviyesinde nitelikli eleman yetiştirmek olan ve usta öğreticilik eğitimine kadar süren, okul-işyeri iş birliği ile icra edilen eğitim sistemidir. En eski öğrenim metotlarının taklit ile deneme yanılma yoluyla öğrenim yapıldığı göz önüne alındığında, çıraklık eğitiminin geçmişi çok eskilere kadar götürülebilir. Tarihte önemli medeniyetler kuran Sumer, Mısır, Roma, Bâbil, Asur, Hitit, Çin, Pers, Türkler vb. topluluklar meslekî eğitime önem vermişlerdir.

Türkler'de Ahîlik, lonca ve gedik sistemi içinde çıraklık eğitimi önemli bir yer tutar. Usta-kalfa-çırak ilişkisi çerçevesinde ilişkilerin düzenlendiği bu yapı, Osmanlı toplumunda XIX. yüzyıla kadar etkili olmuştur. Sanayi devrimi sonrasında üretim sisteminde yaşanan gelişmeler bu üretime dahil olan kişilerin yetiştirilmesindeki değişiklikleri beraberinde getirmiştir. Bu durum geleneksel çıraklık eğitiminin etkisinin zayıflamasına sebep olmuş ve usta, zamanla ücretli işçi konumuna gelmiştir. Gençlerin üretim sürecine katılımı ve bu amaçla eğitimi de bu bağlamda gündeme gelmiştir.

Meslekî eğitim açısından Tanzimat döneminde başta İstanbul olmak üzere ülkede önemli adımlar atılmış, açılan fabrikalarda çalışacak nitelikli iş gücüne ihtiyaç duyulması meslekî ve teknik okulların açılmasına zemin hazırlamıştır. Bu amaçla orman, ziraat, telgraf, maden ve sanayi mektepleri açılmıştır. 1860 yılına kadar meslekî eğitimi, yaygın eğitim biçiminde işleten loncalar bu yıldan itibaren 1912'ye kadar Osmanlı'da örgün eğitim kurumlarıyla beraber hareket etmiştir. Niş valiliği döneminde kimsesiz çocuklara meslek kazandırmak amacıyla ıslahhaneler açan Midhat Paşa'nın bu girişimi sanayi mekteplerinin öncüsü olmuştur. 1914 yılında ise biri İstanbul'da olmak üzere üç çıraklık mektebi faaliyete geçmiştir. Bu okullar ilköğretim düzeyinde olup çalışmak zorunda olan çocukların okuma imkânından mahrum kalmaması için açılmış ve gece eğitim vermiştir (bk. Midhat Paşa). 1918 yılına gelindiğinde İstanbul'da sekiz çırak mektebinin olduğu fakat bunların I. Dünya Savaşı'nın sonunda ödeneksizlik sebebiyle kapandığı bilinmektedir.

Erken Cumhuriyet döneminde 1927'de çıkarılan Teşvîk-i Sanâyi Kanunu ile çırak okulları açılmaya başlanmıştır. 3 Haziran 1993 tarihli ve 2262 sayılı Sümerbank Kanunu ile çıraklık eğitimine özel bir uygulama getirilmiş, Sümerbank'a ülkede ve kendi fabrikalarında ihtiyaç duyulan elemanları yetiştirmek amacıyla okul açma yetkisi verilmiştir. 1934-1936 yıllarında hazırlanan Meslekî Tedrisatın İnkişaf Planı ile çeşitli meslek okullarının yanında çıraklık okullarının da açılması düşünülmüştür. 17 Haziran 1938 tarihli ve 3457 sayılı Sanayi Müesseselerinde ve Maden Ocaklarında Meslek Kursları Açılmasına Dair Kanun çıraklık alanında yeni bazı düzenlemeler getirmiştir. Kanunla bir yılda ortalama 100'den fazla işçi çalıştıran maden ocakları ile Teşvîk-i Sanâyi Kanunu'nda tarif edilen sanayi müesseselerinin çalışma zamanı dışında olmak üzere haftada en çok altı saat olan çıraklık, kalfalık ve ustalık kursları açılması öngörülmüştür. Fakat devam mecburiyetinin olduğu bu kurslardan beklenen sonuç alınamamıştır. 1942'de ise Devlet Demiryolları İşletmesi, Kayseri Uçak Fabrikası ve Makina Kimya Endüstrisi Kurumu tarafından da bazı çıraklık okulları açılmıştır.

3457 sayılı kanunun yürütülmesi Adalet, İçişleri, Millî Eğitim, Millî Savunma ve Sosyal Yardım bakanlıklarına ait ortak görev iken, 10 Ekim 1946 tarihli 4834 sayılı Bakanlar Kurulu'nun devir kararıyla bu görev Çalışma Bakanlığı'na verilmiştir. Bakanlık da bu görevin yürütülmesini bağlı kuruluşlarından olan İş ve İşçi Bulma Kurumu'na vermiştir. Demokrat Parti döneminde 1957 yılında düzenlenen VI. Millî Eğitim Şûrası'nda ise ilkokul mezunları için çıraklık okulları açılması kararlaştırılmıştır. İlgili bakanlıklarla Devlet Planlama Teşkilatı ve diğer teşkilat temsilcilerinin katıldığı bir komisyon tarafından çıraklık eğitimiyle ilgili hazırlanan bir rapor 17 Mayıs 1967 tarihinde Millî Eğitim Bakanlığı tarafından başbakanlığa sunulmuştur. Ayrıca 5 Mart 1968 tarihinde yapılan toplantıda Meslekî ve Teknik Öğretim Yüksek Danışma Kurulu'nda çıraklık eğitiminin bir kanunla desteklenmesi tartışılmıştır.

1970'li yılların sonlarından itibaren çıraklık eğitimiyle ilgili önemli gelişmeler yaşanmıştır. 26 Haziran 1977 tarih ve 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Usta Kanunu ile Millî Eğitim Bakanlığı'na çırak, kalfa ve usta yetiştirme görevi verilmiştir. Çırak olmanın şartları kanunla ilköğretim mezunu, on iki-on sekiz yaşları arasında ve seçtiği sanatın gerektirdiği şartlara sahip olmak olarak belirlenmiştir. Çırağın bir öğrenci ve çıraklığın ise bir öğrenim dönemi olarak tanımlandığı kanunda, ilk öğrenimi bitirmeyen fakat seçtiği sanatın gerektirdiği kabiliyetleri taşıyan kişilerin mahallî çıraklık eğitimi komitesinin onayı ile çırak olarak alınmasına izin verilmiştir. Çıraklık süresini düzenli ve aralıksız şekilde tamamlamanın esas olduğu belirtilen kanunda, çıraklığa bir-iki aylık tecrübe devresiyle başlanacağı ifade edilmiştir. Ardından çıraklık sözleşmesi kesinleşmiş ve bu devre çıraklık süresinden sayılmıştır. Çıraklık sözleşmesiyle çırakların kanunî hakları güvence altına alınmak istenmiştir. Çırağın sanatını öğrenmesi için iş üzerinde bir öğrenci gibi çalışmasının şart olduğu belirtilen kanunda, haftada en fazla sekiz saatlik teorik ve pratik meslek kursları düzenlenmesi ve bu kurslarda verilen teorik meslek derslerinin çırağın sanatını etraflı bir şekilde öğrenmesine doğrudan doğruya yardımcı olacak konuları içermesi istenmiştir. Kanunla kurulan Çıraklık Kurulu, çıraklık eğitiminin mevzuata uygun olarak denetlemek, bu amaçla diğer bakanlık ve kuruluşlarla iş birliğini sağlamakla görevlendirilmiştir. Ayrıca Millî Eğitim Bakanlığı tarafından mahallî çıraklık eğitimi komiteleri kurulmuştur. Fakat yasal düzenlemelere rağmen beklenen başarı elde edilememiştir. Bu durum yeni düzenlemeleri beraberinde getirmiştir.

5 Haziran 1986 tarihinde çıkarılan 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu ile bu alanda yeni düzenlemeler yapılmıştır. Bununla örgün eğitim kapsamındaki meslekî-teknik eğitim dışında Çıraklık Eğitim merkezleri kurulması kararlaştırılmış ve uygulamaya konulmuştur. Kanunla öğrencilerin iş yerlerinde uygulama yapmaları sağlanmıştır. Böylelikle okul-iş hayatı ilk defa yasal bir dayanağa sahip olmuştur. Yasa çırak, kalfa ve ustalık eğitimleriyle okullarda ve işletmelerde yapılacak meslekî eğitimin; planlama, geliştirme ve değerlendirme hususlarında tavsiye niteliğinde kararlar almak ve görüş belirtmek amacıyla bir Çıraklık ve Meslekî Eğitim Kurulu kurulmasını öngörmüştür. Yine illerde benzer işlerin planlanmasını ve takibini yapması amacıyla İl Çıraklık ve Meslekî Eğitim kurulları oluşturulmuştur. Bu kurullar bulundukları illerde çıraklık ve meslekî eğitim etkinliklerinde meydana gelen uyuşmazlıkların çözümüne katkı sağlamak ve muhtelif sektörlerle alandaki eğitim ihtiyacını il düzeyinde belirleyerek bakanlığa sunmakla da görevli idi.

Kanun ilkokulu bitirmiş olanların bir mesleğe hazırlık amacıyla çıraklık dönemine kadar iş yerlerinde aday çırak olarak eğitilebilmelerine imkân vermiştir. Kanun çırak olacaklarda on üç-on dokuz yaşları arasında en az ilkokul mezunu olma ve vücut yapısı ile sağlık durumunun, gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olma şartlarını aramıştır. Aday çırak ve çırakların öğrenci statüsünde olup öğrencilik haklarından yararlandığı belirtilmiş, aday çırak ve çırakların iş yerinde çalışan işçi sayısına dahil edilmemesi istenmiştir. Kanun, aday çırak ve çırakların mesleğin özelliğine göre haftada sekiz-on saat arasında genel ve meslekî eğitim görmelerini ve bu süre boyunca ücretli izinli sayılmalarını zorunlu tutmuş; teorik ve uygulama eğitimlerini iş yerlerinde ve uygun ünitelerde yapmalarını öngörmüştür. Aday çırak ve çırakların eğitimi sırasında iş yerinin kusuru halinde meydana gelecek iş kazaları ve meslek hastalıklarından iş veren sorumlu görülmüş ve ücretler vergiden muaf tutulmuştur. Ayrıca aday çırak ve çıraklara kanun kapsamında işletmelerce her yıl tatil aylarında bir ay ücretli izin verilmesi zorunluluğu getirilmiştir.

Gerekli eğitimleri almış çırakların kalfa ve usta olma şartları yine kanunla düzenlenmiştir. 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu ile Çıraklık, Meslekî ve Teknik Eğitimi Geliştirme ve Yaygınlaştırma Fonu kurulmuştur. Bu bağlamda eğitimin giderleri kendi kurumlarınca ve iş yerlerince karşılanmıştır. Bu kanunla 17 Haziran 1938 tarih ve 3457 sayılı Sınaî Müesseselerde ve Maden Ocaklarında Meslekî Kurslar Açılmasına Dair Kanun ile 20 Haziran 1977 tarih ve 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır. 1977 ve 1986 yıllarında yapılan kanunî düzenlemelerde çıraklık eğitiminde Millî Eğitim Bakanlığı ile Çıraklık Eğitim kurulları ve merkezleri yetkili kılınmıştır. Millî Eğitim, Gençlik ve Spor Bakanlığı 1 Nisan 1987 tarihinde Çıraklık ve İşletmelerde Yapılan Meslek Eğitiminin Denetimi Hakkında Yönetmelik adında bir yönetmelik yayımlamıştır.

17 Temmuz 1964 tarih ve 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanunu'na 9 Mayıs 1991 tarihinde 3741 sayılı kanunla eklenen 13. maddeye göre kanun hükümlerinin konfederasyon ve bakanlığın iş birliği içinde yürütülmesi ve uygulamanın her alanında bütünlüğün korunması istenmiştir. Ayrıca ilgili mevzuata dayanılarak 2 Ocak 1992'de 507 sayılı kanunun Çıraklık ve Meslekî Eğitimle İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına Dair Yönetmelik ile 5 Ocak 1992 tarihinde Pratik Eğitim Verilecek İşyerleri ve Bunların Denetimine İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır. Yönetmeliklerde çıraklık eğitimi ile inceleme ve denetlemenin nasıl ve kimler tarafından yapılacağı ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

29 Haziran 2001 tarihli ve 4702 sayılı kanun ile Çıraklık Eğitimi merkezlerinin adı Meslekî Eğitim Merkezi olarak değiştirilmiştir. Kanun, ayrıca on dokuz yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanların, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek meslekî eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilmelerinin önünü açmıştır. Kanunla çıraklık süresinin bakanlıkça en az iki ve en çok dört yıl olarak belirlenmesine imkân verilmiştir. Lise ve üstü eğitimin ardından çıraklık eğitimine başlayanlar için eğitim süresi yarısına kadar azaltılmış benzer konularda çeşitli kolaylıklar da sağlanmıştır.

2 Aralık 2016 tarihli 6764 sayılı kanunla çıraklık eğitimi örgün ve zorunlu eğitim kapsamına alınarak meslekî eğitim merkezleri Meslekî ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü'ne bağlanmıştır. 26 Mart 2017 tarihinde Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nde yapılan değişiklikte meslekî eğitim merkezi, kalfalık ve ustalık eğitimi ile meslekî ve teknik kurs programlarının uygulandığı eğitim kurumu olarak tanımlanmıştır. Kalfalık ve ustalık eğitiminin teorik ve pratik eğitimin birbirini tamamlayacak şekilde verildiği Meslekî Eğitim merkezlerinin amacı; ulusal yeterliklere ve meslek standartlarına uygun olarak iş gücü piyasasının ihtiyaç duyduğu niteliklere sahip iş gücünün yetiştirilmesi, beceri ve meslek bilgilerinin güncelleştirilmesi, uygulanan programlarla meslek etiği, girişimcilik bilinci, iş sağlığı ve güvenliği, iş ahlakı, sosyal ve çevresel sorumluluk bilinci ve iş alışkanlığı kazandırarak bu iş gücünü istihdama hazırlamak olarak belirlenmiştir. Türkiye'de Meslekî Eğitim merkezleri, 2022 yılı itibariyle 34 alan ve 184 farklı dalda meslekî eğitim imkânı vermektedir. Meslekî eğitim merkezlerinde dört yıllık eğitimini tamamlayan öğrenciler, eğer yükseköğretime devam etme talepleri varsa, fark derslerini açık lise sisteminden alarak meslek lisesi diploması ve ustalık belgesi ve hak kazanabilmektedirler.