Konya Selçuklular devrinde başşehir, Osmanlı döneminde eyalet merkezi idi. Türkiye Selçukluları zamanından bugüne şehir merkezinde günümüze ulaşan çok sayıda eğitim merkezi vardır. Bu kurumlar şehrin eğitim birikimini göstermektedir. 1907-1919 yılları arasında Anadolu'nun ilk modern yükseköğretim kurumu olan Konya Hukuk Mektebi eğitim vermiştir. Orta Muallim Mektebi (1926), Selçuk Eğitim Enstitüsü (1962), Konya Yüksek İslam Enstitüsü ile 1970 yılında faaliyete geçirilip bir yıl sonra akademiye çevrilen Mühendislik-Mimarlık Yüksekokulu Konya'da üniversiteden önceki yüksek eğitim kurumlarıdır. 1950'den itibaren Konya'da bir üniversitenin kurulması talebi başlamış, 1955'te Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde hazırlanan bir kanun tasarısıyla gündeme gelmiştir. Ancak Millî Eğitim Komisyonu'ndan geçmemiştir. Üniversite kurma talebi devam etmiş ve 1968'de "Üniversiteyi Kurma ve Yaşatma Derneği" ve vakfı kurulmuştur. Nihayet üniversite 1873 sayılı kanun tasarısıyla, ilkinden çeyrek asır sonra, Sadi Irmak'ın başbakanlığı döneminde Nisan 1975'te kabul edilip Resmî Gazete'de yayımlanarak kurulmuştur.
Millî Eğitim Bakanlığı, kurucu rektör olarak Ali Rıza Çetik'i atamıştır. Çetik zamanında, Fen ve Edebiyat adlı iki fakülte, yedi bölüm, 327 öğrenci ve iki kadrolu öğretim üyesi ile üniversite 1976'da faaliyete başlamıştır. Birimleri dağınık olan üniversitenin, bir yerleşke ihtiyacı olmuştur. Dutlukırı, Sille yolundaki arayışlar ardından, İstanbul yolu üzerinde Ardıçlı köyünün Buzluk mevkiinde toplam 8.983.083 m2'lik alan, üniversiteye tahsis edilmiştir.
Başlangıçta iki fakülteyle açılan üniversite, daha önce kurulan yükseköğretim kurumları katılarak 1982'de büyümüş, Fen ve Edebiyat tek fakülte halinde birleştirilmiştir. Selçuk Eğitim Enstitüsü/Yüksek Öğretmen Okulu, Eğitim Fakültesi haline getirilmiştir. Konya-Antalya-Isparta yabancı diller yüksekokulları, bu fakültenin ilgili bölümlerine aktarılmıştır. Konya Devlet Mühendislik Mimarlık Akademisi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi'ne; Yüksek İslam Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi'ne dönüştürülmüştür. Ayrıca Hukuk, Tıp, Ziraat, Veteriner fakülteleri; Fen, Sağlık, Sosyal Bilimler enstitüleriyle Konya Meslek Yüksekokulu kurulmuştur. Kız Sanat Yüksek Öğretmen Okulu, Kız Sanat Eğitim Yüksekokulu'na dönüştürülmüştür. Böylece üniversite bir anda sekiz fakülte, dört yüksekokul ve üç enstitülü bir seviyeye ulaşmıştır.
Hızlı büyüme, Erol Güngör'ün rektörlüğü döneminde (1 Ağustos 1982-24 Nisan 1983), muhtevada gelişme ve halkla bütünleşmeye yönelmiştir. Güngör, üniversitenin Tıp, Veteriner, Ziraat gibi yeni kurulan fakültelerinin halka hizmet verecek birimlerini faaliyete geçirmiş, üniversiteye büyük bir kütüphane kazandırmaya çalışmıştır. Onun, esnafla görüşen, halkla iç içe olan bilge rektör profili; üniversiteyi halka sevdirme, açma ve halk desteğini almada etkili olmuştur. Güngör'ün bir yılı daha doldurmadan vefatı üzerine, gelişmelerde bir süre durgunluk görülmüştür. Halil Cin (1984-1995) ve Abdurrahman Kutlu'nun (1995-2004) rektörlükleri döneminde üniversite birimleri, fizikî yapı yönünden önceki dönemlerle kıyas edilemeyecek düzeyde hızlı büyümüştür. Konya'nın yaklaşık bütün ilçelerinde ve civar illerin bazı ilçelerinde Huğlu'da, Aksaray, Ermenek, Gülnar, Karaman, Kâzım Karabekir, Mut, Taşucu, Niğde'de fakülte ve meslek yüksekokulları açılmıştır. Kongreler, bilgi şölenleri, paneller, konferanslar gibi bilimsel; ayrıca sağlık, spor faaliyetleri arttırılmıştır. Üniversite-sanayi iş birliğini hedefleyen Teknokent kurulmuştur. Diğer yükseköğretim kurumlarında olduğu gibi bilimsel düşünceyi, enstitülü çalışmalarla geliştirme hedeflenmese de kazanılan ivmeyle üniversite 2013'e gelindiğinde, dünyanın en iyi üniversiteleri sıralamasında ilk 1000'e, Türkiye sıralamasında ilk yirmiye girmiştir.
2018 yılına kadar 600.000'den fazla öğrenci mezun eden üniversite, aynı yıl 97.000 öğrencisiyle ülkenin en fazla öğrencisi bulunan ikinci üniversitesi olmuştur. Selçuk Üniversitesi birçok yeni üniversitenin kuruluşuna da kaynaklık etmiştir. Bünyesinden doğan her yeni üniversiteye, bazı birimler alınıp aktarılmıştır. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Aksaray Üniversitesi (1992), Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi (2007), Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi (2010) ve Konya Teknik Üniversitesi (2018) Selçuk Üniversitesi'nin bünyesinden doğmuş üniversitelerdir.
Selçuk Üniversitesi 2022'de 68.000 öğrenci, yirmi üç fakülte, yedi enstitü, beş yüksekokul, bir konservatuvar, yirmi iki meslek yüksekokulu, elli dört araştırma ve uygulama merkezi, öğrenci toplulukları, kütüphaneleri, bilgisayar merkezleri, televizyonu, radyosu, basımevi, anaokulu, sosyal tesisleri, çiftliğiyle Türkiye'nin en büyük eğitim kurumları arasında hizmet vermeye devam etmektedir.
