Hanefî fıkıh âlimi olan Zernûcî yaşadığı devirde dindarlığı ve ilmine duyulan saygı sebebiyle "Burhâneddîn" ya da "Burhânülislâm" olarak tanınmıştır. Gerçek adı ve künyesi yıllar içinde unutulmuş, doğduğu yer olan Zernîc beldesine nispet ile Zernûcî olarak bilinegelmiştir. XII. yüzyıl sonu ile XIII. yüzyılın başlarında yaşayan Zernûcî'nin ölüm tarihi hakkında farklı görüşler vardır. Bazı kaynaklar, Zernûcî'nin elde bulunan tek eseri olan Ta'lîmü'l-Müteallim'de ismi geçen şahıslar üzerinden çıkarımlarda bulunmuşlar ve miladi 1195, 1203, 1223 yıllarını öne sürmüşlerdir. Bir diğer görüşe göre de Zernûcî, 1223'den önce vefat etmiş olmalıdır. Ta'lîmü'l-Müteallim'de adı geçen âlimler dikkate alındığında eserin kesinlikle 1197'den sonra yazılmış olduğu da söylenmiştir.

Abdülkadir Kureşî (ö. 1373), Hanefî âlimleri üzerine yazılmış ilk çalışma olan el-Cevâhirü'l-Mudıyye fî Tabakati'l-Hanefiyye adlı eserinde, Zernûcî hakkında günümüze ulaşan ilk bilgileri kaydeder. Kureşî, Zernûcî için el-Hidâye'nin müellifinin öğrencilerinden biri olduğunu ve Ta'lîmü'l-Müteallim adlı kitabın yazarı olduğunu belirttikten sonra, "O, memleketimizde aziz tutulan biridir" (ve hüve azîzün fî bilâdina) diyerek Zernûcî'ye toplum indinde atfedilen kıymeti de vurgular. Bu ifadeler eseri de göz önüne alındığında yaşadığı devrin tanınmış isimleri ile farklı seviyelerde irtibatta olduğunu gösterir. Mesela kendi hocası, Burhâneddin Mergînânî (ö. 1197) adını eserinde çokça zikreder. Bunun yanı sıra Fahreddin Kâşânî (ö. 1191), Kadîhan olarak bilinen Fahrülislâm Fergânî (ö. 1196), Mergînânî olarak da bilinen Zahîrüddin Hasan (ö. 1204) ve Rükneddin Fergânî (ö. 1198) gibi devrin önemli isimleri arasındadır.

Doğduğu Zernûc beldesi, Fargana vadisi girişinde konumlanmış Orta Asya'nın en eski şehirlerinden olan Hucend şehri yakınlarındadır. Bugünkü Türkistan sınırları içinde bulunması muhtemel bu beldede yerleşim yüzyıllar önce kesintiye uğradığından günümüze pek bir iz kalmamıştır. Ünlü coğrafyacı Yâkût Hamevî (ö. 1229) tanınmış eseri Mu'cemü'l-Büldân'da Zernûc şehrini, "Mâverâünnehir'de Türkistan'ın Hucend şehri yakınlarında meşhur bir belde… Ayrıca, Zernûk olarak da bilinir…" diye tarif eder (Yâkūt, 1867: 928-929). Hucend şehri yine Yâkût Hamevî'nin anlatımıyla, Seyhun nehri kıyısında ve doğuya doğru Semerkant'a on günlük mesafede, etrafında dağlar olan, ortasından nehir akan, sıra sıra güzel bahçelerin bulunduğu ve meyvelerin en güzelinin yetiştiği bir belde. Türk ve İslam hududunu da belirleyen bu nehirler arasında içinde teknelerin dolaştığı Şâş (Taşkent) nehri de vardır. Şâş nehri diğer nehirlerle birleşerek Oğuz Türkleri'nin yanından geçip Hârizm (Aral) gölüne dökülmekte. Yâkût Hamevî coğrafî bölgeleri ayrıntılarıyla tanıttığı bu eserinde, okuyucularına bu Türk diyarının pek çok "ehl-i ilm" yetiştirmiş olduğu bilgisini de aktarır.

Mâverâünnehir Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan sınırlarını da içine alan tarihî coğrafyadır. Bu bölge içinde yer alan Hucend şehri verimli toprakları ve sulak arazileriyle yüzyıllar boyu çeşitli kavimler arasında el değiştirmiştir. Şehir, Zernûcî'nin doğup büyüdüğü dönemde Karahıtaylar'ın egemenliğinde bulunuyordu.

Zernûcî hakkında en ayrıntılı bilgiyi Kefevî olarak tanınmış Muhammed b. Süleyman (ö. 1562) kısaca Tabakatü'l-Fukahâ olarak bilinen Tabakatü'l-Kefevî-A'lâmü'l-Ahyâr min Fukahâi Mezhebi'n-Nu'mâni'l-Muhtâr adlı eserinde vermektedir. Kefevî Tabakatü'l-Fukahâ'nın yazma nüshasında (s. 84-85) Zernûcî'yi "Ta'lîmü'l-Müteallim Tarîka't-Te'allüm adlı kitabın yazarı ve el-Hidâye müellifinin öğrencisi Şeyh İmâm Burhânülislâm Zernûcî" başlığı ile tanıtır. el-Hidâye, Hanefî fıkhının önemli bir ismi olan Ali Mergînânî'nin (ö. 1197) çok bilinen bir eseridir. Zernûcî'nin günümüze ulaşabilen tek eseri Ta'lîmü'l-Müteallim  için Kefevî "nefîs ve müfîd", aynı zamanda, kolay anlaşılır ve herkese hitap edebilen bir eser olduğunu söyleyerek hacmi küçük bölümleriyle pek çok yararlı bilgiyi içerdiğini de vurgular. Kitabın içeriğinden söz ederken çarşamba günleri girişilen işlerin daha hayırlı olduğunu, daha kolay tamama erdiğini alıntılar. Hatta kitaba göre bu konuda bir de hadis vardır ve Ebû Hanîfe de böyle davranmaktadır. Ta'lîmü'l-Müteallim  geleneksel eğitim felsefesine göre inşa edilmiş bir içeriğe sahiptir. Öğretici/muallimin merkezde olduğu, talebenin mutlak olarak bir ilmi hocadan alması gerektiği vurgulanmıştır. Bunun yanında hocaya, kitaba, âlime hürmet sürekli öncelenmiştir. Bu yönüyle kitap, İslamî eğitim gelenek ve kavramsallaştırmasının önde gelen referans kaynaklarından biri olmuştur (bk. Ta'limü'l-Müteallim).

Kefevî'ye göre Zernûcî on iki yıl aralıksız ilim tahsil etmiş ve eğitimini sürdürdüğü süre boyunca, çok yakın bir dostuyla kesintisiz her gün münazaraya girişmiştir. O çağda münazara, ayrı bir teknik, bilgi ve beceri gerektiren, ciddiye alınan ve entelektüel tartışmaların yapıldığı bir alandır. Zernûcî'nin bu yakın dostu Şâfiî mezhebindendir ve daha sonra Şâfiîler'in üs düzey bir din bilgini, o zamanki adıyla "şeyhülislam"ı olmuştur. Bu anlatısıyla Kefevî, Şâfiî fıkhının önemli bir ismi ile farklı düşünmesine rağmen dostluğunu devam ettiren, aynı zamanda Hanefî fıkhı da dahil çeşitli konularda münazaralara girişebilen Zernûcî'nin olumlu şahsiyetine vurgu yapmaktadır.

Ta'lîmü'l-Müteallim'i 1947'de İngilizce'ye çeviren Von Grunbaum ve Abel, tercümelerine yazdıkları önsözde Zernûcî'nin eserini 1203'te yazdığını belirtmeleri dikkate alınırsa, Zernûcî'nin vefatının daha sonraya tarihlenmesi gerekir. Modern Batı dilindeki bu ilk tercümeye dair ayrı tarihlerde iki ayrı yazı kaleme alan Tritton, eserinin içeriği incelendiğinde Zernûcî'nin kendisinin İslam hukukuyla da ilgilendiği sonucunu çıkarır. Tritton bir başka makalesinde Zernûcî'nin "Bir saat boyu sürecek soru sorma faslının bir ay boyunca yapılacak ezberle eşit olduğunu" savunduğunu belirterek öğrenilen konuları anlamanın onları papağan gibi ezberlemekten daha verimli olduğunu söylediğine dikkat çeker.

Kınalızâde Ali Efendi (ö. 1572) Tabakatü'l-Hanefiye adlı eserinde Zernûcî'ye ve Ta'lîmü'l-Müteallim 'e atıflarda bulunsa da Zernûcî hakkında "el-Hidâye müellifinin öğrencisi" ifadesinin ötesine geçmeyip, sınırlı bilgiler verir (Kınalızâde, 2005: 125). Tabakatü'l-Hanefiye ciltlerini ayrıntılı bilgilerle yayıma hazırlayan Muhyî Hilâl Serhân, Zernûcî hakkında "el-Hidâye müellifinin öğrencisi" ve "Ta'lîmü'l-Müteallim yazarı" ibareleri haricinde tam ismi ve ölüm tarihi gibi bilgilerin kadim biyografilerde bulunmadığını söyler (Kınalızâde, 2005: 125. dipnot).

Ünlü oryantalist S. de Sacy (1758-1838) Dizionario Biografico Universale adlı ansiklopedide hazırladığı Zarnouchi maddesinde, müellifin yaşadığı dönemi miladi XIII. yüzyıl olarak belirtir ve eserin Paris 1646 baskısı ile Reland tarafından basılmış Utrecht 1709 baskılarını zikreder.

E. van Dyck 1896'da yayımladığı Kitâbü İktifâi'l-Kanû' bi-mâ Hüve Matbû' adlı eserinde Burhâneddin Zernûcî'ye felsefenin büyük isimleri arasında yer verir. Bazı kaynaklarda Zernûcî'nin her ne kadar günümüze ulaşmamış olsa da felsefe alanında da eserler vermiş bir "filozof" olarak da anılmasının kaynağı van Dyck'in bu sözleri olabilir. Van Dyck, Zernûcî'nin XIII. yüzyılda yaşadığını belirttikten sonra Ta'lîmü'l-Müteallim adlı eserinin 1848/1849 Mürşidâbâd baskısı olduğunu da söyler. Bu eserin ayrıca XVI. asır âlimlerinden İbn İsmâil tarafından yapılmış şerhinin Latince çevirisiyle birlikte 1828 Leipzig baskısının olduğunu sözlerine ekler. Ta'lîmü'l-Müteallim, İbn İsmâil şerhiyle 1786/1787'de Mısır'da ve ayrıca kısa bir şerh ile İstanbul'da Cevâib Matbaası tarafından basılmış olduğu bilgisini de verir.