İstanbul'da doğdu. Dökmeciler'deki mahalle mektebinde ve Soğukçeşme Askerî Rüştiyesi'nde okudu. 1888'de Galatasaray Sultânîsi'nden mezun oldu. Bu yıllarda Tevfik Fikret'le tanıştı, edebiyatla ilgilenmeye başladı. Galatasaray Sultânîsi'nden mezun olduktan sonra (1889), Hariciye Vekâleti'nde işe girdi, Marsilya (1893), Atina (1893), Pire (1893), Poti (1894) ve Kerç (1895) şehirlerinde görev yaptı. Galatasaray Sultânîsi'nde ve Dârülfünun Edebiyat Şubesi'nde dersler verdi. 1909'da Ticaret ve Nâfia Nezareti'ne geçtiyse de bir sene sonra Hariciye Nezareti'ndeki görevine döndü. Türk Derneği ve Türk Ocağı'nda aktif rol alarak, Türklük ve Türk dünyasının sorunları üzerine yazılar yazdı. 1912'de Budapeşte başşehbenderliğine tayin edilince, orada Gülbaba Türbesi'ni ihya ettirdi. Bu dönemde Batı tarzı eğitimi ve Batılı devletlerin politik tavırlarını sorgular hale geldi. 1923'te Halife Abdülmecid Efendi'nin başmabeyinciliğine, 1926'da Hariciye Nezareti müsteşarlığına getirildi. Ankara'da iken sağlık problemleri yaşayınca İstanbul'daki Anadolu Bağdat Demiryolu İdare Meclisi azalığına atandı. 19 Mayıs 1927 tarihinde vefat etti.

İlk nesir eseri 1887'de Paydar'da yayımlanmıştır. A.A. Parmantie'den Patates (1890), A. Dumas'dan Bir Riyâzînin Muâşakası Yâhut Kâmil, Baronne de Staff'tan Tuvalet ve Letâfet-i Âzâ'yı tercüme etmiştir. 1896 yılında Edebiyât-ı Cedîde'ye katılmış, hikâyelerini Hâristan ve Gülistan'da toplamıştır. Servet-i Fünûn'daki ilk yazısı "Roman Fabrikası"dır (1893). 1924-1925'te Resimli Gazete'de "Penceremden" köşesinde tefrika yazmıştır. 1908'den sonra nesre yönelmiş, Türkçülük ve yeni lisan akımları doğrultusunda yazılar yazmıştır. Çağlayanlar kitabı bu dönemde yazdığı yazılarından meydana gelmiştir. Çağlayanlar içinde yer alan "Turhan Nasıl Çıldırdı?" başlıklı hikâyesi Türkiye dışında büyümüş, Türklük ve İslamiyet'i kurtarmak ideali ile İstanbul'a gelmiş bir gencin dilinden Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş dönemi gençliğinin ruh sarsıntılarını ve toplumdaki değerler aşınmasına karşı olan hissiyatı işleyen muhtevası ile dikkat çekmektedir. Müftüoğlu II. Meşrutiyet senelerinde talim, terbiye, millî terbiye, Osmanlı'da eğitim vb. konularda da yazılar yazmıştır.

Eğitimle ilgili yazılarında ön plana çıkan husus "millî terbiye" kavramlarına sıklıkla vurgu yapmasıdır. "Millî terbiyesiz ne fert ne de cemiyet teşekkül edebilir" (Müftüoğlu, 1917: 50) diyen Ahmet Hikmet millî terbiyeyi ruhanî terbiye ve cismanî terbiye şeklinde ikiye ayırır. Ruhanî terbiye, insanı gönül saflığı ve ulvîlikle Allah'a ve resulüne yükselten, insana Allah korkusu kazandıran eğitimdir. Bu eğitim, ilahî aşka ve yaratıcıya ulaşmayı sağlar. Kaza ve kader yanında insan iradesine vurgu yapar. Kanaat yanında, din ve millet uğruna iyilik ve hayırda yarışmayı telkin eder. Cismanî terbiye ise çocukların, millet fertlerinin fikirlerini, umutlarını vatana bağlayan, millî şereflerle yeniden şereflendiren, onların hususi niteliklerini tayin eden, gösteren, maddi yararlar ve çıkarlar sağlayan eğitimdir.

Ahmet Hikmet, millî terbiyenin ancak millî dil ile gerçekleşeceğini belirtir. Bunun için eğitimin her kademede sağlam bir Türkçe ile yapılmasını gerekli görür. Türkçe'nin zenginleşmesi için dil ve edebiyat çalışmalarının önemine vurgu yapar. Çocuklara millî terbiyenin verilmesinde en büyük rolün öğretmenlere, özellikle de ilköğretim öğretmenlerine, annelere ve bakıcılara düştüğünü söyler. Onun için millî ruh ve istikamet taşıyan öğretmenlerin yetiştirilmesi öncelikli hedeftir.

Eğitim literatürüne önemli katkılarından biri 1925'te Mihrâb dergisinde seri halde Osmanlı eğitimi üzerine yazdığı yazılardır. "On Birinci Asr-ı Hicrîde Türk Menâbi'-i İrfanı" başlıklı makalelerde Osmanlı eğitim sistemini medreseler, tekkeler ve zaviyelerle Enderun üzerinden uzun bir şekilde anlatmıştır. Ona göre XVI. asır ve sonrasında Türk toplumuna tekkeler, zaviyeler ve medreseler feyiz vermiş, ahlak kazandırmıştır. Tekkeler, gayriresmî tefeyyüz yerleridir ancak düzenli değildir. Ona göre Anadolu'daki tekkeler kökenleri bakımından, Bektaşî ve onun gibi Türk tekkeleri, Mevlevî ve ona tâbi İran tekkeleri, Bedevî ve Rifâî gibi Arap tekkeleri olmak üzere üçe ayrılır. Tekkeleri Farsça öğretimi gibi konular bakımından eleştiren Ahmet Hikmet, tekke-medrese gerilimlerine de dikkat çekmiştir. Medresenin teşkilatlanma biçimi, eğitimi, öğretimi, Anadolu ve İstanbul'daki yaygınlığı gibi hususlara da değinen Müftüoğlu'na göre bu kurumlar durağan bir cemiyete göre tasarlanmıştır. Kendi zamanlarında müspet faaliyetler yaptılarsa da XX. yüzyılda medresenin sonu gelmiştir. Enderun mektebine karşı ise son derece sert bir tavır takınmış ve burasını Türklüğü bozan, "ayak takımı"nın başa geçtiği bir müessese olarak anlatmış, Türk milleti için hayırlı sonuçlar getirmediği yorumunu yapmıştır.

Ahmet Hikmet, bürokratik görevleri yanında Mekteb-i Sultânî ve Dârülfünun'da verdiği dersler, gazete ve dergilerdeki yazılarıyla eğitime katkılarda bulunmuş Türkçü/milliyetçi bir aydındır. Cumhuriyet dönemi millî terbiye kavramsallaştırmasında onun etkisi söz konusudur.