Bir gençlik ve öğrenci hareketi, teşkilatı.
Bir gençlik ve öğrenci hareketi, teşkilatı.
Millî Türk Talebe Birliği'nin kuruluş tarihi 4 Aralık 1916 olarak kabul görür. İlk kuşak Millî Türk Talebe Birliği mensupları Osmanlı Devleti'nin çöküşüne şahit olmuş bir kuşaktır. Bu kuşakta incinen millî gururun yol açtığı milliyetçi hassasiyetin izleri görülür. Birlik, devletin çözüldüğü ortamda gözden kayboldu. 1 Aralık 1924 tarihinde İbrahim (Öktem), Tahsin Bekir (Balta) ve Nihat (Üçüncü) gibi isimler etrafında yeniden canlandı. 1929 yılı sonrasında ise Tevfik İleri'nin başkanlığı ile birlikte iyiden iyiye hareketlendi. Dünyada otoriter, devletçi ve milliyetçi ideolojilerin yükseldiği 1930'lu yıllarda tek parti idaresi kamusal alanı bütünüyle kontrol etmek adına Türk Ocakları da dahil olmak üzere bütün örgütlü yapıları ortadan kaldırırken, Millî Türk Talebe Birliği devletten maddi yardım da alarak varlığını sürdürebilmiştir.
Bu dönemin Millî Türk Talebe Birliği, kendini "koyu milliyetçi" olarak ifade eder. Dış Türkler'e olan diri bir ilgi ile resmî ideolojiden ayrılır, kendine amblem olarak Bozkurt remzini seçer.
"Vatandaş Türkçe Konuş" kampanyaları, Beyoğlu'ndaki yataklı vagonlar şirketinin bir Türk çalışanına Türkçe konuştuğu için hakaret eden Fransız yöneticiyi protesto eylemleri, İstiklal Marşı'nı öğretmek için düzenlenen radyo programları, daha sonraki yıllarda bir gelenek haline gelecek olan Çanakkale şehitlerini anma toplantıları bu dönemin dikkat çeken faaliyetleridir. Bunlara 17 Nisan 1933 tarihinde Razgrad'daki Türk Mezarlığı'nın Bulgarlarca tahribi üzerine Bulgar Konsolosluğu önünde düzenlenen protesto eylemleri, İnkılabın ideolojisini hazırlamak için yola çıkan fakat daha sonra resmî desteğin çekilmesiyle birlikte 1934-35 tarihli 35-36. sayısında kapanarak yayın hayatına son veren Kadro dergisiyle olan tartışmalar eklenir. Nitekim bütün faaliyetlerde resmî bir rıza açık veya örtülü olarak vardır. Fakat yayın organı Birlik dergisi 1934'te politik mevzulara girdiği için kapatılır. Teşkilatın ise 1936 yılında düzenlemek istediği Hatay mitingine devam eden müzakereleri olumsuz yönde etkileyeceği ve "öğrencilerin kendilerine ihtiyaç duyulacağı zamana kadar dersleriyle meşgul olmalarının daha uygun olacağı" gerekçesiyle valilikçe izin verilmez. Buna rağmen miting yapılınca Millî Türk Talebe Birliği 22 Kasım 1936 tarihinde kapatılır.
II. Dünya Savaşı'nın ardından 23 Kasım 1946 tarihinde Millî Türk Talebe Birliği Edebiyat Derneği Başkanı Reha Köseoğlu, Hukuk Derneği Başkanı Tahsin Atakan ve Tıp Derneği Başkanı Reha İslam tarafından merkezi İstanbul olmak üzere bir genel kurul toplantısı yapılarak tekrar kurulur. Yeni dönemde Türk Talebe Birliği adıyla kurulan dernek 24 Aralık 1946 tarihinde isminin başına "Millî" ibaresinin getirilmesini talep eder.
1950'li yıllar Millî Türk Talebe Birliği'nin iki önemli gündemi dikkat çeker. Anti-komünizm ve Kıbrıs davası. Anti-komünizm soğuk savaş dünya siyasetinde Türkiye'nin bulunduğu pozisyonla yakından ilgilidir. Kıbrıs davası ise Millî Türk Talebe Birliği'nin her döneminde, dönemin dış politika başlıklarına göre değişen kimi zaman Doğu Türkistan, kimi zaman Batı Trakya kimi zaman Kerkük Türkleri ile dayanışma olarak göze çarpan "Dış Türkler'e" yönelik ilginin bir unsuru gibidir. 1954 yılında Millî Türk Talebe Birliği saflarında "Türk Kıbrıs İçin Anavatan Komitesi" kurulmuştur.
1950'li yıllarda anti-komünizm zemininde bir araya gelen milliyetçi kuruluşların çeşitliliği içinde Millî Türk Talebe Birliği'nin etkinliği azalsa da birlik öğrenci hareketlerinde etkili olmaya devam etmiştir.
27 Mayıs 1960 Askerî İhtilali'nin ardından Millî Türk Talebe Birliği de faaliyetleri sınırlandırılan kuruluşlar arasındadır. 27 Mayıs 1960 Askerî İhtilali sırasında başkan olan Yaşar Özdemir döneminde Millî Türk Talebe Birliği söyleminde "din istismarı, irtica, çağdaşlık vb" tarzında ihtilalin dili ile benzerlikler ön plana çıkar. Bu dönemde Millî Türk Talebe Birliği'ne ait salon Türkiye İşçi Partisi'ne kongre düzenlemesi için kiraya verilmiştir. Nitekim 18 Mart 1965 tarihinde tabandaki huzursuzluk ifadesini bulur. 47. Millî Türk Talebe Birliği Genel Kurulu toplantısında Rasim Cinisli'nin genel başkan seçilmesiyle Millî Türk Talebe Birliği tarihindeki ana dönem kapandı ve anti-kominist söylem de zirveye yükseldi. "Esir Türkler'in" üzerine inen Sovyet demir perdesi, millî kültür ve millî ahlakın yozlaşması gibi unsurları da kendine dahil eden anti-komünizm içeride yeni belirtmekte olan sol hareketlere ve "sahte aydın" kadrolara karşı bir tepki ile de birleşti. Bu söylem "Komünizmi Telin mitingleri" ile eyleme dönüştü.
Bu dönemin fetih mitingleri ise Millî Türk Talebe Birliği söyleminde Osmanlı geçmişine dair bir ilginin yükselişi olarak değerlendirilir. "Fethin sembolü öksüz Ayasofya"da namaz kılınır. Fetih mitinglerinde açığa çıkan bu ilgi dine ve millî unsurları bir araya getirdiği gibi Tanzimat'la başlayan "Batılılaşma ihanetini"ne karşıda eleştiriyi mümkün kılar.
Millî Türk Talebe Birliği'nin söyleminde 1965'ten 1975'e kadar dinî unsurun dozu gittikçe artmıştır. Başlangıçta anti-komünizm zemininde sağcı gençlik kitlesine hitap edecek bir şemsiye örgütlenme olmak iddiasında olan ve fetih mitingleri, şahlanış mitinglerini düzenleyen Millî Türk Talebe Birliği'nin ilerleyen süreçte İslamî renginin belirginleştiği gözlemlenir. 1975 yılına gelindiğinde ise Millî Türk Talebe Birliği'nde yaşanan değişim sembolik ifadesini birliği yıllardır temsil eden hilal içinde Bozkurt ambleminin yerini kitabın almasında buldu.
Millî Türk Talebe Birliği, başlangıçta bir talebe teşkilatlanması idi. Dolayısıyla öğrencilerin bir dünya görüşünü edindikleri ve ürettikleri bir zemin olmasının yanı sıra onların pratik ihtiyaçlarına da cevap vermekteydi. İş bulmak, ehliyet kursları, turizm danışma büroları açmak, spor etkinlikler düzenlemek, fotoğrafçılık kursları açmak, kitap temin etmek ve burs vermek gibi ihtiyaçları karşılaması, öğrencilerin sosyal ve ekonomik sorunlarına yönelik bir ilgiyi her döneminde canlı tutmuştur. Bu durum Millî Türk Talebe Birliği'ni salt ideolojik bir örgüt olarak marjinalleşmekten korumuş ve Türk sağının her kesiminden öğrencinin bir şekilde temas edebildiği kapsayıcı bir teşkilat kılmıştır.
Ülkenin içine girdiği siyasal çatışma ortamında Millî Türk Talebe Birliği her fırsatta şiddet olaylarının dışında olduğunu vurgulamasına ve kitlesini büyük ölçüde çatışma ortamının dışında tutabilmesine rağmen 12 Eylül 1980 Askerî Darbesi'yle birlikte çalışmalarına son vermek durumunda kalmıştır.
1970'li yılların ortasına doğru adayları üniversiteye girişe hazırlayan dershaneler yeni yeni oluşmaya başlamıştı. Millî Türk Talebe Birliği de bütün ülke çocuklarına yönelik üçer aylık kurslar düzenlemekteydi. Bunlar daha çok öğrenciyi yetiştirmeye yönelik etkinlik olarak tasarlanmıştı. Millî Türk Talebe Birliği, ülke çapında Millî Eğitim Bakanlığı ile iş birliği halinde üniversiteye giriş deneme sınavları yapmaktaydı. Yurt çapındaki teşkilatlar bunu bir etkinlik ve tanıtım olarak çok önemserdi. Ayrıca bir eğitim etkinliği olarak Sosyal Bilimler Enstitüsü çalışmaları çok önemli görülürdü. Ünlü hocaların da ders verdiği enstitü adeta lisansüstü eğitim gibi fonksiyon icra ederdi.
Her ne kadar 1980'li yıllarda kendi ismiyle faaliyet gösteremese bile Millî Türk Talebe Birliği'nde yetişen kuşak Birlik Vakfı başta olmak üzere çeşitli sivil toplum kuruluşlarında etkili oldu. 12. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise Millî Türk Talebe Birliği ortaöğretim kolları faaliyetlerinde yer almış ve birliğin Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde eğitim görmüştür. Millî Türk Talebe Birliği'nde yetişen kuşak özellikle 2000'li yıllarda Türkiye'nin siyasî ve bürokratik hayatında etkili olmuştur.
Millî Türk Talebe Birliği uzun yıllar kapalı kaldıktan sonra 2008 tarihinde yeniden faaliyetleri başladı.
Burak, Osman (haz.). “Tarih Boyunca Millî Türk Talebe Birliği”. Millî Gençlik. özel sayı (Ocak 1969), s. 40-50.
Okutan, M. Çağatay. Bozkurt’tan Kur’an’a Millî Türk Talebe Birliği (MTTB) 1916-1980. İstanbul 2004.
Oruç, Zülküf. Bir Öğrenci Hareketi Olarak Milli Türk Talebe Birliği. İstanbul 2005.
Kaynak: https://turkmaarifansiklopedisi.org.tr/milli-turk-talebe-birligi-mttb
Bilgi paylaştıkça çoğalır. Okuduğunuz için teşekkür ederiz.
Bir gençlik ve öğrenci hareketi, teşkilatı.